Üniversitemiz Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in “Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu” Başlıklı Patentin Tescil Sürecine Dair Deneyimi

Buluş Fikri ve Ortaya Çıkış Süreci

Üniversitemiz öğretim üyelerinden Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ tarafından geliştirilen “Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu”, deniz dibi kirliliğinin azaltılmasına ve su altı operasyonlarının daha etkin yürütülmesine yönelik çevreci ve çok fonksiyonlu bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır.

Denizlerin yalnızca yüzey kirliliğiyle değil, deniz dibinde biriken atıklarla da ciddi biçimde tehdit altında olduğu bilinmektedir. Deniz dibinde biriken cam şişe, araç lastiği, metal parça, tekne parçası, denizcilik malzemeleri ve farklı insan kaynaklı atıklar çoğunlukla dalgıçlar tarafından sınırlı süre ve imkânlarla toplanmaktadır. Bu durum, hem operasyonel verimliliği azaltmakta hem de dalgıçlar açısından fiziksel yük ve güvenlik riski oluşturmaktadır. Geliştirilen robot, bu ihtiyaca çözüm üretmek amacıyla deniz dibindeki atıkları haznesinde biriktirebilen ve kapasitesi dolduğunda dalgıç ya da su üstünden kablolu komuta ile yüzeye çıkarılabilen bir sistem olarak tasarlanmıştır.

Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, temel olarak deniz dibi temizliği amacıyla geliştirilmiş olmakla birlikte, uygun ekipmanlarla farklı görevlerde kullanılabilecek şekilde çok amaçlı bir yapıya sahiptir. Robot kolu, kesici el, su örneği toplayıcı, su temizliğini ölçen ekipmanlar, farklı kamera sistemleri ve korozyon ölçüm cihazı gibi donanımların eklenmesiyle arama-kurtarma, su altı boru ve kablo kontrolleri, köprü ayağı incelemeleri, çevresel araştırmalar, biyoçeşitlilik çalışmaları, batık incelemeleri, su altı haritalama, gemi altı kontrolleri ve dalgıç destek görevleri gibi geniş bir kullanım alanı sunmaktadır.

Buluşun teknik değerlendirmelerinde robotun 200 metre derinliğe kadar görev yapabilecek ve azami 400 kg yük kaldırabilecek şekilde tasarlandığı ifade edilmektedir. Örnek olarak aracın, yaklaşık 15 kilogram ağırlığındaki deniz dibindeki araç lastiklerinden tek seferde 8 adet taşıyabilecek kapasitede olduğu belirtilmektedir. Bu yönüyle buluş, dalgıçların sınırlı dalış süresinde daha fazla atığın toplanmasına destek olabilecek yenilikçi bir su altı aracı niteliği taşımaktadır.

Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in geliştirdiği bu buluşun tescilli patent niteliği kazanması, üniversitede üretilen teknik bilginin fikri mülkiyet haklarıyla korunması açısından önemli bir kazanım olmuştur. Patent süreci, yalnızca akademik bir çalışmanın korunmasını değil, aynı zamanda çevre, denizcilik, arama-kurtarma, güvenlik, su altı bakım-onarım ve endüstriyel kontrol alanlarında uygulanabilir bir teknolojinin görünür hale gelmesini sağlamaktadır.

Buluş, deniz dibi temizliğini daha sistematik, güvenli ve yüksek kapasiteli hale getirme potansiyeliyle öne çıkmaktadır. Özellikle üç tarafı denizlerle çevrili olan ülkemiz açısından, deniz dibi kirliliğinin azaltılmasına yönelik yerli ve özgün teknolojilerin geliştirilmesi stratejik önem taşımaktadır. Bu kapsamda Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, çevresel sürdürülebilirlik, kaynakların etkin kullanımı ve su altı operasyonlarında güvenliğin artırılması bakımından dikkate değer bir iyi uygulama örneği sunmaktadır.

KTÜ Teknoloji Transferi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin üniversitede üretilen bilginin korunması, tanıtılması ve sanayiye aktarılması yönündeki kurumsal misyonu dikkate alındığında, bu patent; araştırmacıların yenilikçi fikirlerini fikri mülkiyet perspektifiyle ele almaları açısından örnek teşkil etmektedir.

Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, yalnızca deniz dibi temizliği alanında değil, farklı sektörlerde kullanılabilecek modüler ve çok fonksiyonlu bir teknoloji olarak değerlendirilmektedir. Gerekli tanıtım, prototipleme, saha testi ve iş birliği süreçleriyle birlikte buluşun; belediyeler, liman işletmeleri, tersaneler, arama-kurtarma ekipleri, çevre kuruluşları, denizcilik sektörü ve kamu kurumları için uygulanabilir bir teknolojiye dönüşme potansiyeli bulunmaktadır.

Bu yönüyle çalışma, çevre odaklı mühendislik çözümlerinin ticarileşme ve yaygınlaştırma potansiyelini göstermesi bakımından da önemlidir.

Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in tescilli patent süreci, akademik bilgi birikiminin toplumsal faydaya dönüşmesinde fikri mülkiyet haklarının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Üniversitelerde geliştirilen her yenilikçi fikir, doğru şekilde analiz edildiğinde, korunabilir ve uygulanabilir bir teknolojiye dönüşebilir.

Bu nedenle akademisyenlerin yalnızca bilimsel üretime değil, aynı zamanda geliştirdikleri çözümlerin patent, faydalı model, prototip, sanayi iş birliği ve ticarileşme potansiyeline de odaklanmaları büyük önem taşımaktadır. Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, bu yaklaşımın çevre, teknoloji ve toplumsal fayda ekseninde somutlaşmış başarılı örneklerinden biridir.