Üniversitemiz ÖÄŸretim Üyesi Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in “Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu” BaÅŸlıklı Patentin Tescil Sürecine Dair Deneyimi

BuluÅŸ Fikri ve Ortaya Çıkış Süreci

Üniversitemiz öÄŸretim üyelerinden Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ tarafından geliÅŸtirilen “Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu”, deniz dibi kirliliÄŸinin azaltılmasına ve su altı operasyonlarının daha etkin yürütülmesine yönelik çevreci ve çok fonksiyonlu bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır.

Denizlerin yalnızca yüzey kirliliÄŸiyle deÄŸil, deniz dibinde biriken atıklarla da ciddi biçimde tehdit altında olduÄŸu bilinmektedir. Deniz dibinde biriken cam ÅŸiÅŸe, araç lastiÄŸi, metal parça, tekne parçası, denizcilik malzemeleri ve farklı insan kaynaklı atıklar çoÄŸunlukla dalgıçlar tarafından sınırlı süre ve imkânlarla toplanmaktadır. Bu durum, hem operasyonel verimliliÄŸi azaltmakta hem de dalgıçlar açısından fiziksel yük ve güvenlik riski oluÅŸturmaktadır. GeliÅŸtirilen robot, bu ihtiyaca çözüm üretmek amacıyla deniz dibindeki atıkları haznesinde biriktirebilen ve kapasitesi dolduÄŸunda dalgıç ya da su üstünden kablolu komuta ile yüzeye çıkarılabilen bir sistem olarak tasarlanmıştır.

Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, temel olarak deniz dibi temizliÄŸi amacıyla geliÅŸtirilmiÅŸ olmakla birlikte, uygun ekipmanlarla farklı görevlerde kullanılabilecek ÅŸekilde çok amaçlı bir yapıya sahiptir. Robot kolu, kesici el, su örneÄŸi toplayıcı, su temizliÄŸini ölçen ekipmanlar, farklı kamera sistemleri ve korozyon ölçüm cihazı gibi donanımların eklenmesiyle arama-kurtarma, su altı boru ve kablo kontrolleri, köprü ayağı incelemeleri, çevresel araÅŸtırmalar, biyoçeÅŸitlilik çalışmaları, batık incelemeleri, su altı haritalama, gemi altı kontrolleri ve dalgıç destek görevleri gibi geniÅŸ bir kullanım alanı sunmaktadır.

BuluÅŸun teknik deÄŸerlendirmelerinde robotun 200 metre derinliÄŸe kadar görev yapabilecek ve azami 400 kg yük kaldırabilecek ÅŸekilde tasarlandığı ifade edilmektedir. Örnek olarak aracın, yaklaşık 15 kilogram ağırlığındaki deniz dibindeki araç lastiklerinden tek seferde 8 adet taşıyabilecek kapasitede olduÄŸu belirtilmektedir. Bu yönüyle buluÅŸ, dalgıçların sınırlı dalış süresinde daha fazla atığın toplanmasına destek olabilecek yenilikçi bir su altı aracı niteliÄŸi taşımaktadır.

Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in geliÅŸtirdiÄŸi bu buluÅŸun tescilli patent niteliÄŸi kazanması, üniversitede üretilen teknik bilginin fikri mülkiyet haklarıyla korunması açısından önemli bir kazanım olmuÅŸtur. Patent süreci, yalnızca akademik bir çalışmanın korunmasını deÄŸil, aynı zamanda çevre, denizcilik, arama-kurtarma, güvenlik, su altı bakım-onarım ve endüstriyel kontrol alanlarında uygulanabilir bir teknolojinin görünür hale gelmesini saÄŸlamaktadır.

BuluÅŸ, deniz dibi temizliÄŸini daha sistematik, güvenli ve yüksek kapasiteli hale getirme potansiyeliyle öne çıkmaktadır. Özellikle üç tarafı denizlerle çevrili olan ülkemiz açısından, deniz dibi kirliliÄŸinin azaltılmasına yönelik yerli ve özgün teknolojilerin geliÅŸtirilmesi stratejik önem taşımaktadır. Bu kapsamda Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, çevresel sürdürülebilirlik, kaynakların etkin kullanımı ve su altı operasyonlarında güvenliÄŸin artırılması bakımından dikkate deÄŸer bir iyi uygulama örneÄŸi sunmaktadır.

KTÜ Teknoloji Transferi Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezi’nin üniversitede üretilen bilginin korunması, tanıtılması ve sanayiye aktarılması yönündeki kurumsal misyonu dikkate alındığında, bu patent; araÅŸtırmacıların yenilikçi fikirlerini fikri mülkiyet perspektifiyle ele almaları açısından örnek teÅŸkil etmektedir.

Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, yalnızca deniz dibi temizliÄŸi alanında deÄŸil, farklı sektörlerde kullanılabilecek modüler ve çok fonksiyonlu bir teknoloji olarak deÄŸerlendirilmektedir. Gerekli tanıtım, prototipleme, saha testi ve iÅŸ birliÄŸi süreçleriyle birlikte buluÅŸun; belediyeler, liman iÅŸletmeleri, tersaneler, arama-kurtarma ekipleri, çevre kuruluÅŸları, denizcilik sektörü ve kamu kurumları için uygulanabilir bir teknolojiye dönüÅŸme potansiyeli bulunmaktadır.

Bu yönüyle çalışma, çevre odaklı mühendislik çözümlerinin ticarileÅŸme ve yaygınlaÅŸtırma potansiyelini göstermesi bakımından da önemlidir.

Doç. Dr. Hasan ÖLMEZ’in tescilli patent süreci, akademik bilgi birikiminin toplumsal faydaya dönüÅŸmesinde fikri mülkiyet haklarının ne kadar önemli olduÄŸunu göstermektedir. Üniversitelerde geliÅŸtirilen her yenilikçi fikir, doÄŸru ÅŸekilde analiz edildiÄŸinde, korunabilir ve uygulanabilir bir teknolojiye dönüÅŸebilir.

Bu nedenle akademisyenlerin yalnızca bilimsel üretime deÄŸil, aynı zamanda geliÅŸtirdikleri çözümlerin patent, faydalı model, prototip, sanayi iÅŸ birliÄŸi ve ticarileÅŸme potansiyeline de odaklanmaları büyük önem taşımaktadır. Deniz Dibi Temizleme ve Destek Robotu, bu yaklaşımın çevre, teknoloji ve toplumsal fayda ekseninde somutlaÅŸmış baÅŸarılı örneklerinden biridir.