Page 48 - E-Tez Bülteni Mart 2026, Sayı 5

D O K T O R A T E Z İ
DOKTORA TEZİ
n

A
j
y
e
a
z
ı
l
ı
ğ
r
i
M
a
m
l
i
b
i
m
a
l

D
P
Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı ı
a
Ekosistem Hizmetlerinin Kentsel Direnç Kapsamında
E k o s i s t e m H i z m e t l e r i n i n K e n t s e l D i r e n ç K a p s a m ı n d a
Değerlendirilmesi: Kastamonu Kenti Örneği
D e ğ e r l e n d i r i l m e s i : K a s t a m o n u K e n t i Ö r n e ğ i
A f ş i n A Y H A N
Afşin AYHAN
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Banu Çiçek KURDOĞLU
T e z D a n ı ş m a n ı : P r o f . D r . B a n u Ç i ç e k K U R D O Ğ L U
Tez Özeti
Günümüzde hızlanan kentleşme süreci, ekosistemlerin işleyişi üzerinde baskı oluşturarak ekosistem hizmetlerinin sürekliliğini
zayıflatmaktadır. Bu baskı, kentsel alanlarda çevresel, toplumsal, ekonomik ve kurumsal kırılganlıkları artırmaktadır. Bu tez,
Kastamonu kenti örneğinde MOORA yöntemiyle belirlenen havza ölçeğinde ekosistem hizmetleri ile kentsel dirençlilik haritalarını
bütünleşik biçimde değerlendirerek planlama pratiğine yönelik çok boyutlu bir karar destek çerçevesi geliştirmeyi
amaçlamaktadır. Çalışmada Binyıl Ekosistem Değerlendirmesi (MA) çerçevesi temel alınmış; uzman görüşüne dayalı matris
yaklaşımıyla STATİP arazi örtüsü sınıfları ile ekosistem hizmetleri arasındaki ilişkiler puanlanmıştır. Ekosistem hizmetleri dört ana
kategoride; kentsel dirençlilik ise altyapı, güvenlik, çevre, ekonomi, kurumsal yapı ve sosyo-demografik özellikler olmak üzere altı
kriter üzerinden ele alınmıştır. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile elde edilen ağırlıklar CBS tabanlı analizlerle bütünleştirilerek
potansiyel ekosistem hizmetleri ve temsili direnç haritaları üretilmiş; mekansal çıktılar sınıfsal düzeyde karşılaştırılmış ve bulgular
uzman anketiyle desteklenmiştir. Sonuç olarak, doğal alanların ekosistem hizmetleri ve kentsel dirençlilik üzerindeki kritik rolü
ortaya konmuştur.
Anahtar kelimeler: Ekosistem hizmetleri, Kentsel dirençlilik, Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), Analitik hiyerarşi
süreci (AHP), MOORA, Kastamonu