Page 32 - E-Tez Bülteni Mart 2026, Sayı 5

YÜKSEK LİSANS TEZİ
Y Ü K S E K L İ S A N S T E Z İ
Maden Mühendisliği Anabilim Dalı
M a d e n M ü h e n d i s l i ğ i A n a b i l i m D a l ı
n
i
ğ

e
d
e
n
a
d
l
i
c
i
M
n

l
e
C
h
e
e
v
d
a
e
y
n
G
e
a

a
l
t
Yeraltı Madenciliğinde Meydana Gelen Cevher r
e
r
Y
M

ı
e
s
S
l
m

e
a
ö
n
Y
i
Ç

a
ı
l
a
h

k
Seyrelmesinin Analizine Yönelik Saha Çalışması ı
a
S
ş
e
n
i
A
a
m
n
l
n
i

i
s
n
y
e
l
e
r
z
i
Musa GÖRÜCÜ
M u s a G Ö R Ü C Ü
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İzzet KARAKURT
T e z D a n ı ş m a n ı : P r o f . D r . İ z z e t K A R A K U R T
Tez Özeti
Bu tezde, yeraltı metal madenciliği faaliyetleri sırasında sıkça karşılaşılan sorunlardan biri olan cevher seyrelmesinin yerel bir yeraltı
bakır işletmesi ölçeğinde analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, geleneksel olarak kullanılan yüzdesel (oransal) cevher seyrelmesi ile
son yıllarda ilgili literatürde yaygın şekilde önerilen ELOS (Equivalent Linear Overbreak Sloughage) yönteminin karşılaştırmalı analizi
gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, üretim bölgelerinde kazı öncesi ve kazı sonrası boşluk izleme sistemi ile ayrıntılı ölçümler alınmıştır. Bu
kesitlerden türetilen verilerle hem ELOS hem de yüzdesel cevher seyrelme hesaplamaları yapılmıştır. Yüzdesel cevher seyrelmesinin
rezerv modellemesi ve genel verimlilik değerlendirmesi için yararlı olmasına rağmen, kazı geometrisini temsil etmede sınırlı kaldığı
görülmüştür. Ayrıca, yüzdesel seyrelmenin sadece çıkarılan malzeme içerisindeki atık kaya oranını ifade ettiği ve kazı sırasında meydana
gelen aşırı kırılma ya da gereğinden az kırılma gibi geometrik deformasyonları doğrudan yansıtmakta yetersiz kaldığı tespit edilmiştir.
Buna karşılık ELOS yönteminin, kazı geometrisindeki sapmaları doğrudan ölçmesi ve farklı üretim bölümlerinin karşılaştırılmasına olanak
tanıması nedeniyle daha kapsamlı bir performans göstergesi sunduğu görülmüştür. Özetle, bu tez, yeraltı madenciliğinde cevher
seyrelmesinin değerlendirilmesinde ELOS’un yüzdesel seyrelme yöntemine kıyasla daha güvenilir, daha temsil yeteneği yüksek ve
mühendislik açısından daha uygun bir kriter olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, üretim planlaması, patlatma tasarımı, maliyet yönetimi ve
sürekli iyileştirme çalışmalarında ELOS’un düzenli olarak kullanılmasının işletme verimliliğini artıracağı sonucuna varılmıştır
Anahtar kelimeler: Yeraltı Madenciliği, Cevher Seyrelmesi, ELOS Yöntemi