Page 18 - E-Tez Bülteni Mart 2026, Sayı 5

Z
K
İ
L
E
Ü
YÜKSEK LİSANS TEZİ İ
Y
E
S
K
S
A
T
N

S
h

i
a
ü
m
M
A
n
e
s
i
ğ
b
l
i
n

l
d
i
i
t
n
İ İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı ı
D
a
l
a

a
ş
k
e
d
p
n
a
e
l
m
b
a
i

i
ç
m
İ
s
e
T

a
a
K
ş
T
Kademeli Kirişlerde Çatlak Tespiti İçin Titreşim Tabanlı ı
i
r
i
i
l
i
T
e
d
t
l
ş
e
r
i
r

a
i
t
l

n
Ç
K
e

t
D e r i n Ö ğ r e n m e Y a k l a ş ı m ı
Derin Öğrenme Yaklaşımı
L
Ş
İ
M
g
i

Ezgi SEVİLMİŞ
E
z
E
İ
V
S
Y
k
A
H

a
K
A
n
ş
ı
n
m
ı
n
a
e
T
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Volkan KAHYA
z
a
D

:
r
.

D
o
l

V
r
P

.
f
o
Tez Özeti
Yapı Sağlığı İzlemesi (YSİ), mühendislik yapılarının güvenliğinin korunması, hizmet ömrünün uzatılması ve olası hasarların erken
dönemde tespit edilmesi açısından son derece önemli bir araştırma alanıdır. Bu kapsamda, taşıyıcı elemanlarda meydana gelen
hasarlar, kesitin yerel rijitliğini azaltarak titreşim davranışında değişikliklere yol açar. Titreşim tabanlı hasar tespit yöntemlerinde bu
değişimler, doğal frekanslar ve mod şekillerindeki farklılıklar üzerinden izlenir. Bu tez çalışmasında kademeli elastik kirişlerde
titreşim verileri kullanılarak derin öğrenme tabanlı bir hasar tespit yöntemi önerilmiştir. Modelin eğitimi için gerekli veri çatlaklı
kirişin analitik modelinden elde edilmiştir. Analitik modelde, kiriş üzerindeki çatlaklar kütlesiz dönel yay modeli ile temsil edilerek
yerel esneklik katsayıları elde edilmiştir. Frekans denklemi, Transfer Matrisi Metodu (TMM) kullanılarak türetilmiştir. Farklı hasar
senaryoları ve sınır şartları için kirişin doğal frekans ve mod şekli eğriliğini içeren kapsamlı bir sentetik modal veri seti
oluşturulmuştur. Bu sentetik veri, bir boyutlu Evrişimsel Sinir Ağı (1D-CNN) modeli ile kullanılarak kiriş üzerinde çatlak konum ve
şiddetleri tahmin edilmiştir. Çalışmada, analitik modelin sağladığı doğruluk ile yapay zekâ temelli modellerin genelleme kapasitesi
bir araya getirilerek kademeli kirişler için farklı sınır koşullarına uyarlanabilir, hızlı ve güvenilir bir titreşim tabanlı hasar tespit
yaklaşımı ortaya konmuştur.
Anahtar kelimeler: Yapı Sağlığı İzlemesi; Kademeli kiriş; Yerel esneklik; Hasar tespiti; Transfer Matrisi Metodu; Derin
Öğrenme