Akran zorbalığı 'bir grup veya birey tarafından kendisini kolayca savunamayan bir kiÅŸiye karşı zaman içinde gerçekleÅŸtirilen ve tekrarlanan saldırgan, kasıtlı eylemler' olarak tanımlanmaktadır. Zorbalık yapan kiÅŸi; karşıdaki kiÅŸinin görünüÅŸü, öÄŸrenme sorunu, aile durumu, kiÅŸisel özellikleri…vb. bazı zayıf noktalarını hedef alabilmektedir. KTÜ Farabi Hastanesi Çocuk Ergen Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı BaÅŸkanı Dr. ÖÄŸr. Üyesi Bahadır TURAN, konu hakkında önemli açıklamalarda bulundu:

Zorbalık sözlü saldırılar (lakap takma, tehdit) fiziksel saldırılar (vurma, tekmeleme, mala zarar verme) veya sosyal saldırganlık (dışlama, söylenti yayma) ÅŸeklinde olabilmektedir. Ä°nternet ve yeni teknolojiler yoluyla yapılan ve siber zorbalık adıyla bilinen bir zorbalık türü de son yıllarda dikkat çekmektedir.

Oranlar deÄŸiÅŸiklik göstermekle beraber genel olarak çocuk ve gençlerin %20-25’inin zorbalık yaptığını ve/veya zorbalığa uÄŸradığını bilmekteyiz.

Bazı Çocuk ve Gençler DiÄŸerlerinden Daha Fazla Zorbalık YaÅŸayabilir

Zorbalık daha çok ortaokul ve lise dönemlerinde karşımıza çıkmaktadır. Zorba olmak, genellikle dışa dönük (örneÄŸin; saldırgan, meydan okuyan veya yıkıcı) davranışlarla iliÅŸkili görülürken zorbalığa uÄŸramak, içe dönük (örneÄŸin; kaygı, depresyon veya zayıf benlik saygısı) davranışlarla iliÅŸkilidir. Yani akran zorbalığına uÄŸrayan çocuklar içine kapanık iken akran zorbalığı yapan çocuklar dışa yönelik olabilmektedir. Okul ortamı, zorbalık ve buna baÄŸlı sorunlarla önemli ölçüde iliÅŸkilidir. Yapılan çalışmalar, özel gereksinimi olan çocukların, akranlarına göre iki ila üç kat daha fazla zorbalığa maruz kaldığını göstermektedir.

Hem zorbalık yapan hem de zorbalığa uÄŸrayan gençler çok ciddi sonuçlarla karşılaÅŸabilmekte ve psikiyatrik bozukluklar açısından da büyük risk altında olabilmektedir. Zorbalığa uÄŸrayan çocuk ve gençler kendilerini üzgün, kaygılı, kızgın, stresli, çaresiz, kontrolden çıkmış hissedebilmektedir. Bu durum; fiziksel yaralanma, sosyal ve duygusal sorunlar, kendine zarar verme ve hatta nadiren ölümle sonuçlanabilmektedir. Ayrıca depresif bozukluk, kaygı bozukluÄŸu, travma sonrası stres bozukluÄŸu, uyku sorunları, düÅŸük okul baÅŸarısı ve okulu bırakma riskini artırabilmektedir.

BaÅŸkalarına zorbalık yapan çocuklar ise alkol ve maddeyi kötüye kullanım, okul baÅŸarısı sorunları, kiÅŸilik sorunları ve daha sonra ergenlik ve yetiÅŸkinlik döneminde ÅŸiddete maruz kalma riski altında bulunmaktadır.

Zorbalık Önlenebilir

Zorbalık yapma veya zorbalığa uÄŸrama riskini artırabilecek veya azaltabilecek birçok faktör vardır. Zorbalığı önlemek için insanları ÅŸiddete teÅŸvik eden veya ÅŸiddetten koruyan faktörleri anlamalı ve ele almalıyız. Özellikle saÄŸlıklı geliÅŸimini destekleyen, aile iÅŸlevi ve ebeveynlik becerileri üzerine kanıt temelli programları ve okul öncesi eÄŸitimi yaygınlaÅŸtırmak, bu dönemde aile katılımını artırmak ve okul tabanlı programlarla gençlerin güçlü yanlarını ve becerilerini geliÅŸtirmek bu anlamda çok önemlidir.

Ne Yapabiliriz?

Hiçbir öÄŸrenci zorbalığa uÄŸramayı istemez ancak okulda her öÄŸrenci açısından risk söz konusudur. ÖÄŸrenciler, zorbalık gerçekleÅŸtiÄŸi anda ne yapacaklarını bilemeyebilirler. Velilerine gelip danıştıklarında onların bir zorbalık karşısında çocuk ve gençlerle nasıl iletiÅŸim kuracaklarını bilmeleri önemlidir. Bazı çocuklar, kiÅŸisel konular hakkında yetiÅŸkinlerle daha rahat konuÅŸurlar ve zorbalığı konuÅŸmaya istekli olabilir. Fakat bazı çocuklar, bu tür konuÅŸmalar yapma konusunda isteksiz olabilir. Kendisine zorbalık yapan kiÅŸi, o çocuÄŸa kimseye söylememesi gerektiÄŸini demiÅŸ olabilir veya çocuk, birisine söylemenin durumu daha da kötüleÅŸtireceÄŸinden korkuyor olabilir. Dolayısıyla çocuklarla zorbalık hakkında konuÅŸurken yetiÅŸkinler, çocuÄŸun sorularını ve duygularını nasıl ele alacaklarını ve kendi tepkilerinin ne olacağı üzerinde düÅŸünmelidir. Yargılamadan çocuÄŸu dinlemeli, çocuÄŸa duygularını anlaması ve sonraki adımları belirlemesi için güvenli bir ortam saÄŸlamalıdır.

“Akran savunuculuÄŸu” dediÄŸimiz ve birbirleri adına konuÅŸan öÄŸrencileri yansıtan yaklaşım, zorbalığın hedef aldığı kiÅŸileri korumak için çocuk ve gençlere öÄŸretebileceÄŸimiz çok yararlı bir yaklaşımdır. Çünkü çocuk ve gençler böyle durumlarda birbirlerini daha iyi anlayabilir, birbirlerinin hayatında neler olup bittiÄŸini daha iyi görebilir. Dolayısıyla birine zorbalığı bırakmasını söyleyen bir çocuÄŸun, aynı tavsiyeyi veren bir yetiÅŸkinden çok daha fazla etkisi olabilir.

Zorbalığa maruz kalan çocuk ve gençlerin kendini savunabilmeleri, bu çocuk ve gençlerin ne istediklerini ve neye ihtiyaç duyduklarını açık bir ÅŸekilde iletebilmeleri ile mümkün olabilir. Çocuk ve gençlerin güçlü yönlerini, zorlandıkları ÅŸeyleri, ihtiyaç ve isteklerini tanımlayabilmeleri, kendileri için sorumluluk alabilmeleri, hakları hakkında bilgi sahibi olabilmeleri, bir sorunları olduÄŸunda kiminle konuÅŸabileceklerini bilmeleri çok önemlidir.

Zorbalık yapan çocuk ve gence uygulanacak yaptırıma karar verirken onu bu karar alma sürecine dâhil etmek, çözüm için önemli bir adımdır. ÇocuÄŸun bu sürece dâhil olması, içinde bulunduÄŸu durum üzerinde bir kontrol duygusu saÄŸlayabilir. Birilerinin, onu da dinlemesi ve bu konuda ona fikirlerinin sorulması, yaptığı davranış konusunda farkındalığını artırabilir.

Çocuk ve Genç Psikiyatristlerinden Yardım Almak Önemli

Zorbalıkla mücadele sürecinde; altta yatan ruh saÄŸlığı sorunlarını, sorun oluÅŸturan davranışları ve daha fazla ÅŸiddete karışmayı önlemeye yönelik çok yönlü bir tedavi gerekir. Bu tür çok yönlü yaklaşımlar, çocuk ve gençlerin sosyal ve problem çözme becerilerini geliÅŸtirir. Onların davranışsal ve duygusal sorunlarını ele almaya yardımcı olur. Çatışmaları azaltmak, iletiÅŸimi geliÅŸtirmek için sadece çocuk ve gençlere deÄŸil, ailelere de tedavi edici hizmetler verilmelidir. Böylece ebeveynlerin, çocuklarına uygun ÅŸekilde yaklaÅŸmalarına ve onları denetlemelerine yardım etmiÅŸ oluruz.

Çocuk ve Genç Psikiyatristleri olarak amacımız hem zorbalık yapan hem de zorbalığa uÄŸrayan çocukların karşılaÅŸabileceÄŸi ruh saÄŸlığı sorunlarına karşı onları korumak, onların gelecekte ÅŸiddet eylemlerine karışmasını önlemek böylece gençlere ve ailelerine, davranışlarında önemli deÄŸiÅŸikliklerde bulunmalarına yardımcı olmaktır.

 

Previous Next