Dünya ve ülkemiz gündemini bir süredir meÅŸgul eden “Maymun ÇiçeÄŸi Hastalığı” hakkında KTÜ Farabi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Gürdal YILMAZ açıklayıcı bilgiler verdi.

Aniden mutasyona uğrayarak bulaşması zor

Maymun çiçeÄŸi, nadir bir zoonotik (hayvanlardan insanlara bulaÅŸan) hastalıktır. Ä°lk olarak 1958'de araÅŸtırma için tutulan maymun kolonilerinde çiçek hastalığı benzeri bir salgın sonrasında keÅŸfedildi. Bu nedenle 'maymun çiçeÄŸi' adı verildi. Ä°nsanlarda ilk maymun çiçeÄŸi vakası 1970 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görüldü. Günümüze kadar enfeksiyonların çoÄŸu Afrika ülkelerinden bildirildi. Mayıs ayı içinde, Afrika ülkeleri dışında Maymun ÇiçeÄŸi vakalarındaki artış bilim dünyasını yüksek dereceli alarma geçirdi. Farklı ülkelerde birbirinden baÄŸlantısız olarak vakalardaki ani artışın nedenleri arasında söz edilen senaryolardan biri de maymun çiçeÄŸi virüsünün geçmiÅŸe göre daha kolay bulaÅŸmasına izin veren bir mutasyondan kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. Ancak bir RNA virüsü olan SARS-CoV-2 (KOVÄ°D Virüsü)'nin aksine, maymun çiçeÄŸi virüsü nispeten büyük bir DNA virüsüdür ve DNA virüslerinin aniden mutasyona uÄŸrayarak insanlara bulaÅŸması zordur.

Bulaşma yolları nasıldır?

Maymun çiçeÄŸi virüsünün bulaÅŸması, kiÅŸinin virüslü bir hayvan, insan veya bir materyal ile teması ile meydana gelir. Virüs vücuda bütünlüÄŸü bozulmuÅŸ deri, solunum yolu veya mukoza yoluyla girer. Hayvandan insana bulaÅŸma, ısırma veya tırmalama, vahÅŸi hayvan eti yemeÄŸi hazırlarken, vücut sıvıları veya lezyon materyali ile doÄŸrudan temas veya bulaşık yataklar gibi dolaylı temas yoluyla meydana gelir. Ä°nsandan insana bulaÅŸma sınırlıdır. Vücut sıvılarıyla temas yoluyla, deride veya ağız veya boÄŸaz gibi iç mukozal yüzeylerde lezyonlar, solunum damlacıkları ve bulaşık nesnelerle bulaÅŸabilir.

Hastalık Belirtileri Nelerdir?

Hastalıkta en sık görülen ÅŸikayetler; ateÅŸ, baÅŸ aÄŸrısı, kas aÄŸrıları, ÅŸiÅŸmiÅŸ lenf düÄŸümleri, titreme ve halsizliktir. AteÅŸin ortaya çıkmasından 1 ila 3 gün sonra hastaların %97’sinde, genellikle yüzde baÅŸlayan ve vücudun diÄŸer bölgelerine yayılan bir kızarıklık geliÅŸir. Lezyonlar önce deride döküntü ÅŸeklinde. Sonra deriden kabarık papül, püstül ve vezikül olarak adlandırılan halleri alır. Bu lezyonların her birinin süresi yaklaşık 1-2 gündür. Püstül 7 gün kadar devam eder ve kabuklanır. Hastalık tipik olarak 2-4 hafta sürer. Maymun çiçeÄŸine baÄŸlı ölüm oranları Dünya SaÄŸlık Örgütü’nün verilerine göre %3-6 arasında deÄŸiÅŸmekte. Åžu anda, maymun çiçeÄŸi enfeksiyonu için özel bir tedavi mevcut deÄŸildir. Maymun çiçeÄŸi salgınını kontrol etmek için çiçek aşısı ve tecovirimat tedavisi önermekteyiz.