21 Eylül Dünya Alzheimer günü nedeniyle KTÜ Farabi Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Vildan AltunayoÄŸlu Çakmak hastalık hakkında önemli bilgiler verdi.

Alzheimer Hastalığı Bunamanın En Sık Nedenidir
Alzheimer hastalığı ilerleyen yaÅŸla birlikte görülen bunamanın en sık nedenidir. Hastalık nedeniyle beyinde sinirler hasarlanıp ölüyor ve beyin küçülüyor. Yakın zaman içinde yaÅŸanılan olaylar ve öÄŸrenilen bilgilerin hafızaya kaydedilememesi en temel bozukluk olarak karşımıza çıkıyor. Bu hastalık unutkanlık ile baÅŸlar ve unutkanlık hep ön planda olan ÅŸikâyet olur. Aslında Alzheimer hastalığı sadece unutkanlıktan ibaret bir hastalık deÄŸil. Sıklıkla dil bozukluÄŸu da görüyoruz. KonuÅŸurken nerede kaldığını bilememe, söylenecek kelimeyi bulamama ve anlatılan bir ÅŸeyi baÅŸkasına aktarmada güçlük en sık gördüÄŸümüz dil bozuklukları. Hastalık ilerledikçe hastalar konuÅŸmaya daha az katılırlar ve genelde kendilerini ifade edemezler.

Alzheimer Görme Algısını Bozabilir
Alzheimer hastalığı belirgin olarak görme ile ilgili fonksiyonları etkileyen bir hastalık deÄŸildir. Fakat görme algısını bozabilir. Hastalık evrelerinde görme alanı dışında kalan alanları görmede güçlük, benzer renk tonlarını ve ÅŸekilleri ayırt edememe ve derinlik algısında bozulma gibi görme ile ilgili sorunlar geliÅŸebilir. Hastalığın ilerlemiÅŸ dönemlerinde hasta, yüzleri mekanları hatta kendi evini tanıyamayabilir.

İşitmeye Engel Olan Bir Hastalık Değildir
Ä°ÅŸitmede azalma ilerleyen yaÅŸ ile birlikte sık rastladığımız bir ÅŸikayettir. Alzheimer hastalığı iÅŸitmeye engel olan bir hastalık olmamakla birlikte iÅŸitme azlığının olması Alzheimer hastalığı için risk oluÅŸturabilir ve semptomların kötüleÅŸmesine neden olabilir.

Alzheimer Hastalarımızda Psikolojik Sorunlar Sıktır
Alzheimer hastalarımızın çoÄŸunda psikolojik sorunlar bulunmakta. Depresyon sık görülmekte. Böyle durumlarda hastalarımızın sevinç ve hüzün gibi duygulanımları azalabiliyor, yaÅŸananlar karşısında etkisizleÅŸebiliyorlar. Bir iÅŸe baÅŸlamada isteksizlik, çabuk vazgeçme olabiliyor. Kimi hastamız depresyon bulguları yanı sıra ya da tek başına endiÅŸe, panik halinden yakınabilir. Hastalıkları ile ilgili ya da hastalıktan bağımsız gelecek için kaygıları artabilir. Ä°lerleyen hastalık sürecinde bir kısım hastamızda aşırı öfkelenme, bağırma, hatta ÅŸiddette baÅŸ vurma, küfürlü konuÅŸma gibi aslında gerçek kiÅŸilik özelliklerinden farklı davranışlar da görebiliriz.

Uyku Bozukluklarını Sık Gözlemliyoruz
Uyku bozukluklarını Alzheimer hastalarımızın erken evresinden geç evresine kadar artan sıklıkta gözlemliyoruz. Uykuya dalmada güçlük, sık uyanma ve sabah olmadan uyanıp uyuyamamayı erken dönemde görürken, gündüz aşırı uyuma, gece uyanık kalma, ya da birkaç gün boyunca sadece birkaç saat uyuyup ardında gelen bir iki günde ise sürekli uyuma ÅŸeklinde uyku düzeninde bozulmayı ileri evre hastalarımızda rastlıyoruz.
Motor (hareket etme) becerilerde bozulma orta ve ileri evre Alzheimer hastalarımızda görülebilen diÄŸer bir fonksiyon bozukluÄŸudur. Ä°lk önce karmaşık aletleri (araba, bilgisayar cep telefonu, tamir aletleri, vs.) kullanamama ÅŸeklinde baÅŸlar zaman içinde daha basit cihazları (tıraÅŸ makinası, televizyon kumandası, makas, tığ, tarak, bıçak, kaşık vs) kullanmada zorlanma olur. Buna baÄŸlı olarak orta evre Alzheimer hastamız günlük aktivitelerde yardım alma ihtiyacı duyarken ileri evrede yardım olmadan ihtiyaçlarını karşılayamaz duruma gelir.

Alzheimer İlerleyen Bir Hastalık
Alzheimer hastalığı ilerleyen bir hastalıktır. Ä°lerleme süreci mevcut ek hastalıklarının (hipertansiyon, diyabetus mellitus, kalp damar hastalıkları, geçirilmiÅŸ inme gibi) varlığı, hastalık öncesi mevcut zihinsel ve fonksiyonel durumun iyiliÄŸi, araya giren saÄŸlık sorunlarının olup olmamasına baÄŸlı olarak kiÅŸisel farklılık göstermekte. Birçok hasta için tanıdan sonra 8-10 yıl içinde günlük yaÅŸamda baÅŸkalarına bağımlı hale gelme durumu oluÅŸur.

Yeni Ä°laçlar Umut Vadediyor
Tanımlanmış olduÄŸu yüzyılı aÅŸkın süre içinde Alzheimer hastalığı için tedavi seçenekleri sadece ÅŸikayetleri hafifletmeye yönelikti. Hastalığın geliÅŸmesini ya da ilerlemesini engelleyen bir tedavi yokken 2 yıl önce Alzheimer hastalığına neden olduÄŸu bilinen amiloid maddesini beyinden temizleyen birkaç ilaç keÅŸfedildi. Devam eden çalışmalarda bu ilaçların hastalığın seyrini deÄŸiÅŸtirebileceÄŸine dair kanıtlar bulunmaktadır. Bu ilaçlar halen bütün saÄŸlık otoriteleri tarafından onay almamış olsa da gelecek için umut vaat eden sürece girmiÅŸ olduÄŸumuzu düÅŸünüyorum.
Hastalığın seyri deÄŸiÅŸtirmek mümkün olana kadar tamam çaresiz deÄŸiliz. Yapılan çalışmalarda düzenli olarak 30 dakika orta tempolu egzersiz yapan kiÅŸilerde Alzheimer hastalığının daha az sıklıkla geliÅŸtiÄŸini ya da daha hafif seyrettiÄŸini göstermektedir. Ayrıca iyi kaliteli uykunun zihinsel aktiviteleri iyileÅŸtirdiÄŸi de gösterilmiÅŸtir. SaÄŸlıklı beslenme özellikle sebzeden ve tahıldan zengin, zeytinyağı ve balıketi içeren diyet ile beslenmenin de Alzheimer geliÅŸme riskini azalttığı ileri sürülmektedir.