A. TANIMI

Yer kabuÄŸunun derin katmanlarının kırılıp yer deÄŸiÅŸtirmesi yada yanardaÄŸların püskürme durumuna geçmesi nedeniyle oluÅŸan sarsıntılardır.

Depremlerin büyüklüklerine göre yer yüzeyinde verdiÄŸi hasar çok yüksek oranda can ve mal kaybına yol açmakta, sosyal hayatı ve ülkenin ekonomik durumunu felç etmektedir.

Depremin olacağını önceden tespit eden cihazlar veya yöntemler henüz bulunamamıştır. Bu nedenle, depremle iç içe yasayan ülkeler depremin yaratacağı olumsuz etkilere karşı hazırlıklı olmak zorundadır.

Ülkemiz topraklarının %92'sinin deprem riski taşıdığı, nüfusumuzun da %95'inin bu bölgeler üzerinde yaÅŸadığı bilinmektedir.

Bu da bize, ülkemizde bu konu ile ilgili hazırlık çalışmalarının sürekli ve etkili olarak yapılması gerektiÄŸini ifade etmektedir.

B. DEPREM ÖNCESÄ° ALINACAK ÖNLEMLER

1) YerleÅŸim bölgelerini titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve ovalık bölgeleri iÅŸkana açmamalıyız. Evimizi gevÅŸek topraÄŸa sahip meyilli yerlere yapmamalıyız.

2) Yapıları deprem etkilerine karşı dayanıklı yapmalıyız. (Yapı TekniÄŸine ve Ä°nÅŸaat YönetmeliÄŸine uygun, saÄŸlam olarak)

3) İmar planında konuta ayrılmış yerler dışındaki yerlere ev ve bina yapılmamalıdır.

4) Dik yerlerin yakınına, dik boÄŸaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.

5) Çok kar yaÄŸan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.

6) Mevcut binaların dayanıklılıklarını arttırmalıyız.

7) Sigorta sistemine dahil olmalıyız.

8) Bu önlemlerin yani sıra, günlük kullandığımız eÅŸyalarımızın ev içerisine yerleÅŸtirilmesinde aÅŸağıda sayılan önlemleri almalıyız:

- Dolap üzerine konulan eÅŸya ve büro malzemelerin kayarak düÅŸmesini önlemek için plastik tutucu malzeme kullanmalıyız.

- Soba ve diğer ısıtıcıları sağlam malzemelerle duvara veya yere tespit etmeliyiz.

- Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara tespit etmeliyiz.

- Duvar bölmeleri ve panoları zikzak düzende yerleÅŸtirip, yere tespit etmeliyiz.

- Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. cihazları bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak şekilde tespit etmeliyiz.

- Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düÅŸmeyecek bir konumda sabitlemeli ve kırılmayacak bir ÅŸekilde depolamalıyız. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler koymalıyız.

- Gaz kaçağı ve yangına karsı, gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirmeliyiz.

- Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yolları iÅŸaretlemeli, buralara gereksiz eÅŸya ve malzeme koymamalıyız.

- Bir deprem planı hazırlayıp, bu plana göre nasıl davranmamız gerektiÄŸinin tatbikatını zaman zaman yapmalıyız.

- Bina yönetimince önceden belirlenen, mesken veya iÅŸyerinin özelliÄŸi ve büyüklüÄŸüne göre uygun yangın söndürme cihazını mutlaka bulundurmalı ve periyodik bakımlarını da yaptırmalıyız.

- Asansörlerin kapı yanlarına "Deprem Sırasında Kullanılmaz" levhası asmalıyız.

- Gerekli ilk yardim malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri, sinyal düdüÄŸü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeleri bir çanta içerisinde her an hazır bir ÅŸekilde bulundurmalıyız.

- Aile bireyleri ile topluca deprem sırasında nasıl korunacağımız hususunda sohbet ve alıştırmalar yapmalıyız.

- Aile bireylerimiz ile iletiÅŸimi nasıl saÄŸlayacağımızı ve eve ulaÅŸamayacağımız durumlar için alternatif buluÅŸma yerlerini planlamalıyız.

- Depremin gece meydana gelebileceÄŸini düÅŸünerek, yatağımızı pencerenin önünden ve eÅŸyaların dökülebileceÄŸi yerlerden uzak yerleÅŸtirmeliyiz.

C. DEPREM SIRASINDA ALINACAK ÖNLEMLER

I. Bina Ä°çerisinde

1- Kesinlikle panik yapmamalıyız. SabitlenmemiÅŸ dolap, raf, pencere vb. eÅŸyalardan uzak durmalıyız. Varsa sandalyelerle desteklenmiÅŸ masa yanına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma saÄŸlayabilecek eÅŸya yanına çömelmeli veya uzanmalıyız. Başımızı iki elimizin arasında alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile korumalıyız. ÇÖK-KAPAN-TUTUN doÄŸru davranış ÅŸeklini uygulayarak sarsıntı geçene dek beklemeliyiz

2- Tekerlekli sandalyede isek tekerlekleri kilitleyerek başımızı ve boynumuzu korumaya almalıyız.

3- Mutfak, imalathane, laboratuar gibi is aletlerinin bulunduÄŸu yerlerde; ocak, fırın ve bu gibi cihazları kapatmalıyız. Dökülebilecek malzeme ve maddelerden uzaklaÅŸmalıyız. Birinci maddede belirtildiÄŸi ÅŸekilde kendimizi korumalıyız.

4- Sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmalıyız. Soba ve ısıtıcıları söndürmeliyiz. DiÄŸer güvenlik önlemlerini almalıyız ve daha önceden hazırlanmış acil durum çantası ile gerekli olan eÅŸya ve malzemeyi yanımıza alarak derhal binayı daha önce tespit ettiÄŸimiz yoldan terk edip toplanma bölgesine gitmeliyiz.

5- Merdiven, balkon, koridor ve geniş sahanlı yerlerden, kolonlardan ve pencerelerden uzaklaşmalıyız.

6- Okulda isek sınıfta kalarak saÄŸlamsa sıra yanına birinci maddede belirtildiÄŸi ÅŸekilde ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini yaparak  başımızı korumalıyız.

7- Kesinlikle asansör kullanmamalıyız. Asansörde isek kat çıkış düÄŸmesine basarak asansörü terk etmeliyiz.

II. Bina Dışında

1- Enerji hatlarından, diÄŸer binalardan ve duvar diplerinden uzaklaÅŸmalıyız. Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olmalıyız.

2- Deniz kıyısından uzaklaşmalıyız.

3- Toprak kayması, tas veya kaya düÅŸebilecek yamaç altlarında bulunmamalıyız. Böyle bir ortamda isek en seri ÅŸekilde güvenli bir ortama geçmeliyiz.

4- Binalardan düÅŸebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olmalıyız.

5- Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli olmalıyız.

III. Araç Kullanırken

1- BulunduÄŸumuz yer güvenli ise durmalı ve araç içinde kalmalıyız. Araç karayolunda seyir halinde ise; yolu kapatmadan saÄŸa yanaşıp durmalıyız. Kontak anahtarını yerinde bırakıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklemeliyiz. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gitmeliyiz.

2- Normal trafikten, aÄŸaçlardan, direklerden ve enerji nakil hatlarından mümkün olduÄŸu kadar uzaklaÅŸmalıyız.

3- Araç meskun mahallerde ise ya da güvenli bir yerde deÄŸilse; aracı durdurmalı, kontak anahtarı üzerinde bırakılarak aracı terk etmeli ve açık alanlara gitmeliyiz.

IV. Metroda veya DiÄŸer Toplu Taşıma Araçlarında

1- Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmemeliyiz. ElektriÄŸe kapılabilir veya diÄŸer bir tren çarpabilir.

2- Trenin içinde, sıkıca tutturulmuÅŸ askı, korkuluk veya herhangi bir yere tutunmalıyız.

3- Metro veya tren personeli tarafından verilen talimatları izlemeliyiz.

D. DEPREMDEN SONRA ALINACAK ÖNLEMLER

1- Kesinlikle panik yapmamalıyız.

2- Sarsıntı kesilince önceden hazırladığımız afet çantası ile acil ihtiyaç duyulacak diÄŸer malzemeleri (giysi, battaniye, su ve gıda gibi) yanımıza alarak derhal bulunduÄŸumuz yeri önceden belirlediÄŸimiz yollardan terk etmeli ve toplanma yerine gitmeliyiz.

3- Yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, ilk yardim ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıyız.

4- İkinci sarsıntı ihtimaline karşı tedbirli olmalıyız.

5- Telefon hatlarını meşgul etmemeliyiz.

6- Yollarda hasta ve yaralı nakli yapılacağı için trafiÄŸi engellememeliyiz.

7- Deprem hakkında söylenti ve dedikodulara inanmamalıyız.

8- Aile içinde birbirimizle dayanışma halinde olmalıyız. Özellikle çocukları olayın etkisinden uzaklaÅŸtırmalıyız.

9- Kurtarma ve sosyal yardımlar sırasında panik ve kargaÅŸaya yol açmadan ilgili ve görevlilere yardımcı olmalıyız.

10- Bina zarar görmüÅŸ ise içeri girmek için en az bir saat beklemeliyiz. Ä°lgililerin duyurusu doÄŸrultusunda hareket etmeliyiz.

11- Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgaların oluşması olasılığına karşı deniz kenarından uzaklaşmalıyız.

12- Toplu iskan bölgelerindeki kurallara ve yöneticilerin talimatına mutlaka uymalı, kargaÅŸa, dedikodu ve huzursuzluÄŸa izin vermemeliyiz.

13- Özellikle iskan bölgelerinde halkın saÄŸlığı için temizlik kurallarına uymalı ve uymayanları uyarmalıyız.

14- BaÅŸkalarının da ihtiyacı olabileceÄŸini düÅŸünerek ihtiyacımızdan fazla yardim malzemesi talebinde bulunmamalıyız.

E. OLASI BÄ°R AFETE HAZIR MISINIZ?

Siz ve yaÅŸadığınız çevre afete karşı hazırlıklı mi?

Ailenizin fertleri afete hazırlıklı mi?

Aileniz fertleriyle konuştunuz mu? (Bir afet sırasında nerede buluşacaksınız? Ne yapacaksınız?)

72 saat yetecek kadar yiyecek malzemeniz hazır mi? (Kapalı kaplar içerisinde veya konserve olarak)

Afet çantanız var mi? (içinde; el feneri, ilk yardim çantası, radyo, yedek pil vs.)

Arabanızda bir afet çantası var mi?

Siz ve aileniz son üç yılda ilk Yardim eÄŸitimi gördünüz mü?

YaÅŸadığınız evde veya bulunduÄŸunuz apartmanın her katında duman dedekterü, yangın alarmı var mi?

1. Evinizde yangın söndürme cihazı var mi? Bu cihazları her fert kullanmasını biliyor mu?

2. Elektrik sigortaları otomatik mi?

3. Siz ve ailenizin tüm üyeleri su-elektrik-gaz vanalarının yerini ve nasıl kapatılacağını biliyor musunuz?

4. Sizin ve ailenizin önemli kayıtlarının kopyaları evin dışında yangına dayanıklı bir yerde saklanıyor mu?

5. Bir yangın olduğunda yapılacak isleri ailenizle konuşup tespit ederek tatbikat yaptınız mi?

6. Afet sonrasında yasadığınız bölge dışında kalabileceÄŸiniz bir mesken var mi?

7. Sizi afet durumunda arayacak yakınınız, dostunuz var mi? (Sizin varlığınızı, sağlığınızı tespit ya da kontrol edecek kişiler belirlendi mi?)

8. Okula giden çocuklarınızın okudukları okulun afet planı var mi? Varsa tatbikatı yapılmış mi? Çocuklar ne yapacaklarını biliyorlar mi?

9. Ev, araba ve iÅŸyeri ile kendinizi sigorta ettirdiniz mi?

F.YIKINTI ALTINDA MAHSUR KALDIYSANIZ.

1.Paniklemeden durumunuzu kontrol ediniz.

2. Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatinizi riske atacak hareketlere kalkışmayınız.

3.Biliniz ki kurtarma ekipleri en kısa zamanda size ulaÅŸmak için çaba gösterecektir.

4.Enerjinizi en tasarruflu ÅŸekilde kullanmak için hareketlerinizi kontrol altında tutunuz.

5.El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su, kalorifer, gaz tesisatlarına, zemine vurmak suretiyle varlığınızı duyurmaya çalışınız.

6.Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışınız. Ancak enerjinizi kontrollü kullanınız.

7.Unutmayınız ki; Erzincan depreminde Nurcan hemÅŸire 9 gün, Senirkent sel ve heyelanında Gülsüm Nine 2 gün, Dinar'da 9 kiÅŸi 36-48 saat, Adana depreminde Sercan GÜVERCÄ°N ve Hatice ÖÄŸretmen 2 gün sonra, Marmara depreminde pek çok kiÅŸi 3 üncü, 4 üncü günlerde hatta 5 inci günde, son Düzce depreminde Åžaziye BULUT 41 saat sonra enkazdan saÄŸ olarak çıkartılabilmiÅŸtir.