İlaçların “aç” ya da “tok” karnına kullanılması, ilacın vücutta ne derece ve ne hızda etki göstereceÄŸini doÄŸrudan etkileyen önemli bir konudur. Ancak bu kavramlar günlük hayatta sıkça yanlış anlaşılmaktadır. “Aç karnına” ilaç kullanımı, ilacın yemekten en az 1 saat önce ya da yemekten 2 saat sonra alınması anlamına gelir.
İlacı aç karnına içip hemen ardından yemek yemek, ilacı fiilen tok karnına almış olmak demektir ve bu durum ilaç-besin etkileÅŸimine yol açabilir. “Tok karnına” kullanım ise genellikle ilacın yemekle birlikte ya da yemekten hemen sonra (ilk 15-30 dakika içinde) alınmasını ifade eder. Bu yöntem çoÄŸunlukla mide tahriÅŸini azaltmak amacıyla önerilir.
Aslında birçok ilacın biyoyararlanımı aç karnına daha yüksektir. Bunun nedeni, besinlerin mide boÅŸalmasını yavaÅŸlatması veya ilaçla kimyasal etkileÅŸime girerek emilimi azaltmasıdır. Özellikle antibiyotikler, tiroid ilaçları ve demir preparatlarında bu durum klinik olarak büyük önem taşır.
- YaÄŸda eriyen vitaminler (A, D, E ve K vitaminleri)
- YaÄŸda çözünürlüÄŸü yüksek takviyeler
- Mide hassasiyeti yaratan non-steroid antiinflamatuar ilaçlar
- Belirli kalp ve tansiyon düzenleyici ilaçlar
YaÄŸda eriyen vitaminlerin tercihen yaÄŸ içeren bir öÄŸünle alınması, misel oluÅŸumu sayesinde bağırsaktan emilimi artırır. Bu nedenle bu grup takviyelerin aç karnına alınması beklenen etkinin azalmasına yol açabilir. Sonuç olarak, her ilaç için tek bir doÄŸru zaman yoktur; prospektüs ve saÄŸlık profesyoneli uyarıları esas alınmalıdır.
Kullandığınız ilacın veya takviyenin kullanım talimatında yer alan aç-tok uyarılarına uymamak, tedavinin baÅŸarısız olmasına veya yan etkilerin artmasına neden olabilir. Bilgi eksikliÄŸi durumunda mutlaka eczacınıza veya hekiminize danışınız.