Ä°nsan vücudunda bağışıklık sistemi doÄŸuÅŸtan itibaren var olan ve bizleri çevremizden gelebilecek etkenlere (bakteri, virüs, parazit, toksik maddeler vb.) karşı koruyan bir sistemdir. Bu sistem doÄŸal (innate) ve adaptif (edinsel) immünite olarak iki baÅŸlık altında incelenir. DoÄŸal bağışıklık enfeksiyonlara ve mikroplara karşı çok hızlı cevap verirken adaptif bağışıklık cevabı daha geç dönemde ve günler sonra cevap verir.
Adaptif bağışıklık sisteminin “hafıza” özelliÄŸi vardır ve aynı mikrop veya antijen ile tekrar karşılaÅŸacak olursak daha hızlı cevap verir. Bağışıklık sistemindeki hafıza (memory) T- (Timus kaynaklı) ve B- (Bursa veya Kemik Ä°liÄŸi -Bone Marrow kaynaklı) hücrelerimiz tarafından baÅŸarılmaktadır. T- ve B-hücrelerimiz vücudumuza yabancı olan maddeleri (antijenleri) tanımaktadır.
Regülatuvar T-Hücrelerin (Treg) Tanımı
Self-reaktif özellikte ve vücuda zararlı olabilecek T-hücrelerinin timusta elimine edilmesi “santral tolerans” olarak tanımlanmaktadır. Ancak, bazı T-lenfositlerinin timustaki delesyon sürecinden kaçarak dolaşıma geçtikleri anlaşıldıktan sonra bazı araÅŸtırıcılar santral tolerans dışında baÅŸka mekanizmaların da varlığını araÅŸtırmaya baÅŸlamışlardır.
Ä°mmünregülasyon Japonya'dan Shimon Sakaguchi ve arkadaÅŸlarının araÅŸtırmaları ile yeni bir ivme kazanmıştır. Sakaguchi ve arkadaÅŸları, CD4+ T-hücrelerinin yüzeylerinde CD25 bulunduran hücre alt gruplarının immün regülatuvar fonksiyonlara sahip olduklarını göstermiÅŸlerdir. CD4+CD25+ T-hücrelerinin varlığının gösterilmesi immünolojide önemli bir çığır açmıştır.
“Scurfy Fare” ve FOXP3 Geninin KeÅŸfi
Ä°kinci dünya savaşının son yıllarında yürütülen Manhattan Projesi'nde görev alan araÅŸtırıcılar radyasyonun fareler üzerindeki etkilerini araÅŸtırırken spontan bir mutant olan “Scurfy Fare”yi buldular. AraÅŸtırıcılar, Scurfy farede ağır bir otoimmün hastalığın varlığını, erkek cinsinde mutasyonun ölümcül seyrettiÄŸi ancak diÅŸi olanların etkilenmediÄŸini tanımladılar.
Daha sonra Mary Brunkow ve Fred Ramsdell bu gene “Forkhead box P3 = Foxp3” adını verdiler. Foxp3 genindeki mutasyonun çocuklarda X-kromozomuna baÄŸlı geliÅŸen immün disregülasyon, polyendokrinopati ve enteropati ile birlikte olduÄŸu bilinen IPEX hastalığına neden olduÄŸunu gösterdiler.
Bu yıl Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülen araÅŸtırmacılar Simon Sakaguchi, Mary E. Brunkow ve Fred Ramsdell, T ? Regülatuvar hücre yokluÄŸunun tek gen lokusu foxp3/FOXP3 tarafından kontrol edildiÄŸini ve böylece T-Regülatuvar hücrelerin yokluÄŸunun hem fare hem insanda toleransın kırılmasına neden olduÄŸunu göstermiÅŸlerdir.
- Sakaguchi, S. Regulatory T-cells : key controllers of immunologic self-tolerance. Cell 101:455-458, 2000.
- Takahashi,T, et al. Immunologic self-tolerance maintained by CD25+CD4+ regulatory T cells constitutively expressing cytotoxic T lymphocyte-associated antigen 4. J Exp Med 192:303-310.2000.
- Brunkow, M.E., et al. Disruption of a new forkhead/winged-helix protein,scurfin results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse. Nat Genet 27.68-73,2001.