Page 5 - E-Tez Bülteni Mart 2026, Sayı 5

Y Ü K S E K L İ S A N S T E Z İ
YÜKSEK LİSANS TEZİ
o
l
j
B
i
o
Biyoloji Anabilim Dalı ı
i
A

m
i
l
a
D
a
n
y
l
i
b
Y e n i S e n t e z l e n e n 1 , 2 , 4 - T r i a z o l - D o p a m i n H i b r i t T ü r e v l e r i n i n T u z
Yeni Sentezlenen 1,2,4-Triazol-Dopamin Hibrit Türevlerinin Tuz
S t r e s i V e K o n t r o l O r t a m ı n d a Y e t i ş t i r i l e n S o y a F a s u l y e s i
Stresi Ve Kontrol Ortamında Yetiştirilen Soya Fasulyesi
B i t k i s i n d e ( G l y c i n e M a x L . ) B i t k i B ü y ü m e R e g ü l a t ö r ü
Bitkisinde (Glycine Max L.) Bitki Büyüme Regülatörü
Potansiyelinin Araştırılması
P o t a n s i y e l i n i n A r a ş t ı r ı l m a s ı
E m i n e A Y D I N
Emine AYDIN

.
A
ı
s
.
f

r
D
O
I
Ğ
U
L

m
K
D
A
a
ı
:
n
z
a
n

D
m
T Tez Danışmanı: Prof. Dr. Asım KADIOĞLU
r
ş
o
P

e
ı
Tez Özeti
Küresel ısınma ve iklim değişikliğiyle artan toprak tuzluluğu, bitki metabolizmasını olumsuz etkileyerek verim kayıplarına yol açan
başlıca abiyotik stres faktörüdür. Bu olumsuzlukların azaltılmasında yaygın PGR’lerin yanı sıra dopamin ve triazol gibi alternatif
bileşikler öne çıkmıştır. Bu çalışmada, dopamin, triazol, DTT ve DTF’nin tuz stresi altındaki soya fasulyesi üzerindeki etkileri
incelenmiştir. Tuz stresi, sürgün uzunluğu ve klorofil içeriğini azaltırken TBARS ve H₂O₂ seviyelerini yükseltmiş; ozmolit birikimini
artırmıştır. Ayrıca askorbat ve karotenoid içerikleri, antioksidan enzim aktiviteleri ve gen ifadelerinde artış kaydedilmiştir. DTT ve
DTF uygulamaları, sürgün uzunluğu, klorofil içeriği ve ozmolit birikiminin artırıp TBARS ve H₂O₂ düzeylerinin azaltılmasını
sağlamıştır. Enzimatik savunmada SOD, CAT ve APX aktiviteleri yükselmiş FeSOD ifadesinde de artış kaydedilmiştir.
Karotenoidlerde değişim gözlenmezken askorbat düzeyi, GPX aktivitesi ve APX gen ifadesi özellikle DTF grubunda artış
göstermiştir. Sonuçlar, dopamin–triazol türevlerinden özellikle DTF’nin tuz stresine karşı büyümeyi destekleyen, oksidatif hasarı
azaltan ve savunmayı güçlendiren etkili biyoregülatör adayı olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar kelimeler: Tuz Stresi, Bitki Büyüme Düzenleyicileri, Dopamin, Triazol, Soya Fasulyesi, Antioksidan Savunma