KTÜ Farabi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sibel K. VelioÄŸlu “Migren Farkındalık Ayı” nedeniyle migren hastalığı hakkında önemli tespit, uyarı ve tavsiyelerde bulundu.

Migren En Yaygın Beyin Hastalığıdır

Ülkemizde her beÅŸ kadından biri ve her on erkekten birinin “migren” hastası olduÄŸu bilinmektedir. Bu hastalık ülkemizde ve dünyada kiÅŸilerin yaÅŸam kalitesini bozarak maÄŸduriyet oluÅŸturan ilk on hastalık arasındadır. Ülkemizde çocuk ve ergenlerin onda birinde ve gençlerimizin beÅŸte birinde migrene baÄŸlı baÅŸ aÄŸrısı sorunu bulunmaktadır.

Neden Migren Ortaya Çıkar?

Uygun bir genetik(ırsi) yatkınlığı olan kiÅŸilerde bazı tetikleyiciler migren ataklarını ortaya çıkaran beyin kimyasallarının salgılanmasına yol açar. Bu tetikleyiciler; hormonlar, açlık, stres, uyku düzeni bozukluÄŸu, çeÅŸitli besinler, su tüketiminin yeterli olmaması, iklim deÄŸiÅŸiklikleri, ışık-ses-koku açısından uygun olmayan çevre koÅŸulları gibi unsurlardır.

Migren Tetikleyicileri Nelerdir:

Duygusal faktörler: Stres seviyesinde ani deÄŸiÅŸim, anksiyete, depresyon, kronik stres, fiziksel veya mental tükenmiÅŸlik hali

Cinsiyet hormonları:Ergenlik, Adet dönemi 1-3.gün, ovulasyon, gebelik önleyici ilaçlar, hormon yerine koyma tedavisi, gebelik, perimenapozal dönem

Çevresel faktörler: Parlak ışık, gürültü, hava kirliliÄŸi, sigara, parfüm, tiner vb, sıcak hava, sıcak banyo, seyahat, jet lag

Atmosferik hava: Hava durumu deÄŸiÅŸimi, düÅŸük barometrik basınç, rüzgârlı hava, yüksek ısı, yüksek atmosfer basıncı

Yiyecekler: Fermante besinler, küflü peynir, kurutulmuÅŸ besinler, narenciye, balık, çikolata, kuruyemiÅŸler, nitrat içeren besinler, iÅŸlenmiÅŸ besinler

Ä°çecekler: Alkolik fermante içecekler, kafeinli içecekler, enerji içecekleri, yetersiz sıvı alımı, dehidratasyon

Migreni aktif hale getiren yani tetikleyenler olarak isimlendiriyoruz.

Yaz Aylarında Migren Tetikleyicilerinden Nasıl Korunabilirim?

Åžapka takmak

GüneÅŸ gözlüÄŸü kullanmak

GüneÅŸ tepede iken yürüyüÅŸ yapmamak

Evde egzersiz yapmak

Bol su içmek

Kahve miktarını azaltmak

Günlük düzeni mümkün olduÄŸunca korumak

Yaz aylarında korunma için önerdiÄŸimiz yöntemlerdir

Migren Ataklarının Basamakları Nelerdir

AÄŸrı Öncesi Prodrom Dönemi: Prodromal faz baÅŸ aÄŸrısından günler veya saatler önce gözlenir ve hastaların yaklaşık beÅŸte üçünde mevcuttur. Migren prodromu, atağın baÅŸlangıcından birkaç gün öncesine kadar ortaya çıkabilen halsizlik, kas aÄŸrısı, konsantrasyon güçlüÄŸü, ruh hali deÄŸiÅŸiklikleri, duyusal uyaranlara aşırı hassasiyet, sık esneme, sık idrara çıkma, yiyeceklere duyulan açlık gibi belirtiler görülür.

Aura Dönemi: Migrenli bireylerin yaklaşık üçte birinde, baÅŸaÄŸrısının baÅŸlangıcından 15-60 dakika önce, geçici nörolojik disfonksiyonlarla karakterize aura fazı görülür. Migren aurası kortikal yayılan depolarizasyon (KYD) adı verilen nörofizyolojik süreçten kaynaklanmaktadır. Bazen basit geometrik ÅŸekiller, zikzak veya dalgalı çizgiler, ışıltılı noktalar veya yıldızlar, genellikle görüÅŸ alanının merkezinde baÅŸlayıp dışa doÄŸru yayılan görme kayıpları ÅŸeklinde görsel auralar; yüzde veya vücudun bir tarafında kol veya bacakta karıncalanma veya iÄŸne batmaları ÅŸeklinde duyusal auralar; kulak çınlaması, gürültü veya müzik duyma ÅŸeklinde iÅŸitsel auralar; konuÅŸmada veya baÅŸkalarının ne söylediÄŸini anlamakta zorluk ÅŸeklinde lisan ile ilgili auraları; vücudun bir bölümünü hareket ettirememe ÅŸeklinde motor auralar görülebilir.

BaÅŸ AÄŸrısı Dönemi: Aurayı takiben veya aurasız olarak ortaya çıkan migren baÅŸaÄŸrısı, trigeminal ve üst servikal sinirlerde önce aktivasyon ve sonra duyarlılaÅŸma ile meydana gelir. Sıklıkla sabahları ortaya çıkar, kademeli olarak artar ve 4-72 saat arasında sürer. Genel olarak tek taraflı, zonklayıcı tarzda, orta veya ileri ÅŸiddette olan bu aÄŸrıya bulantı-kusma, ışık, ses ve yoÄŸun kokulara karşı hassasiyet, baÅŸ ve boyun kaslarında hassasiyet, fiziksel aktiviteyle kötüleÅŸme, duyusal bozukluklar, ruh halinde ve algılamada bozulmalar eÅŸlik eder.

AÄŸrının Sonlanma Dönemi: Rezolüsyon fazında ise aÄŸrının ÅŸiddeti yavaÅŸ yavaÅŸ azalır. Zonklama hafifleyerek yerini künt bir aÄŸrı/ağırlığa bırakır. Hasta birkaç saatlik bir ÅŸekerleme yapma, uyuma veya kusma ile rahatlayarak bu sürece girebilir.

AÄŸrı Sonrası Dönem: BaÅŸ aÄŸrısının gerilemesinden sonra kan dolaşımı ile ilgili deÄŸiÅŸikliklerin devam etmesi ile meydana gelen dönemdir. Bu belirtiler baÅŸ aÄŸrınızdan sonra bir veya iki gün sürebilir. Postdrom dönem içerisinde hareket ile iliÅŸkili olarak baÅŸ aÄŸrısının meydana geldiÄŸi bölgede tekrar aÄŸrı hissedilmesi, kas aÄŸrısı, gastrointestinal semptomlar, yiyecek intoleransı, yorgunluk, tükenmiÅŸlik, huzursuzluk, sersemlik, konsantrasyon güçlüÄŸü, algıda bozulmalar, hareketlilik, iyilik veya zindelik gibi belirtiler ortaya çıkabilir. ÇoÄŸu durumda, postdrom aÅŸamasındaki belirtileriniz, prodrom aÅŸamasında yaÅŸadığınız belirtilerle eÅŸleÅŸir. ÖrneÄŸin, prodrom aÅŸamasında iÅŸtahınızı kaybettiyseniz, postdrom dönemde artık aç olduÄŸunuzu fark edebilirsiniz.

Migren mi? Sinüzit mi? Psikolojik mi? Yoksa Beyin Tümörü mü?

Migrenlilerin %70’ e yakınında alerjik üst solunum yolu problemleri görülebilir. Bu bazen sinüzite de yol açabilir. Ancak bu iki sorun baÅŸ aÄŸrısı konusunda uzman bir hekim tarafından kolaylıkla ayırt edilebilir. Migren atakları stresle tetiklenir ancak bu özünde psikolojik diye tanımlanan bir aÄŸrı türü deÄŸildir. Beyin tümörleri neyse ki baÅŸ aÄŸrılarının seyrek nedenleri arasındadır.

Migren hastalarında muayene, kan tahlilleri ve beyin görüntüleme çalışmaları sıklıkla normaldir. Doktor teÅŸhis için deÄŸil baÅŸka nedenleri dışlamak için bazen ilave incelemeler isteyebilir. Migren teÅŸhisi koyarken doktorunuz 296 ayrı baÅŸ aÄŸrısı türü arasında karar vermek zorundadır. Saygı duymalıyız.

Migrende 3 Soru Testi (ID Migraine)

Migrende 3 soru testinde (ID Migraine) hastaya son 3 ay içerisinde 3 soru üzerinden baÅŸ aÄŸrısı ile ilgili yaÅŸadıkları sorulur. Migren testinde yer alan 3 sorudan 2'sine evet yanıtı veriyorsanız, sizde migren olma olasılığı %93'tür.

Son 3 ay içinde baÅŸ aÄŸrınız sırasında aÅŸağıdakileri yaÅŸadınız mı?

1. Midenizde bulantı veya rahatsızlık hissettiniz mi?

2. Baş ağrısı sırasında ışık rahatsız etti mi?

3. BaÅŸ aÄŸrılarınız en az bir gün iÅŸten güçten kısıtladı mı?

Tehlikeli BaÅŸ AÄŸrısı için KIRMIZI BAYRAKLAR Nelerdir !!!

BaÅŸ aÄŸrısının yansıra aÅŸağıdaki faktörlerin de olması altta yatan önemli bir sorunun olabileceÄŸini düÅŸündürmelidir ve ileri inceleme gereklidir.

Ä°lk veya en kötü baÅŸ aÄŸrısı

Yeni veya farklı baş ağrısı

Sıklığı veya ÅŸiddeti zaman içinde artan baÅŸ aÄŸrısı

Yeni başlayan baş ağrısı:

⎫ Kanserli hastada

⎫ 50 yaÅŸ üzerinde, 10 yaÅŸ altında

⎫ Kafa travması ardından

Egzersizle birlikte ortaya çıkan baÅŸ aÄŸrısı

Belirli bir huyu olmayan baş ağrısı

Tedaviye yanıt vermeyen baş ağrısı

Migren Başağrısı Nasıl Tedavi Edilir?

Hastanın bilinçlenmesi, yaÅŸam ÅŸeklinin düzenlenmesi, haftada 1-2’yi geçmeyecek ÅŸekilde atak esnasında uygulanacak ilaç ya da ilaç dışı müdahaleler ve özellikle ayda 3’den fazla atak geçiren, atakları uzun süren, sıkıntı veren ve yaÅŸam kalitesini düÅŸüren hastalarda atakları önleyecek düzenlemeler ve gerekirse en az 6 ay kadar süren ilaç ya da müdahaleler olarak sayabiliriz.

Büyük Oksipital Sinir BloÄŸu- GON Blok Tedavisi

Migren baÅŸaÄŸrısının geliÅŸiminde, başın arka kısmındaki sinirlerin ve boyun bölgesinin de katkısı vardır. Bu bölgeye yapılan tekrarlayan iÄŸne tedavilerinin- GON blokajının- hassas sinir yapılarını etkileyerek hem baÅŸaÄŸrısını hem de sinir uçlarındaki aşırı hassasiyeti geçirdiÄŸi gösterilmiÅŸtir. Tekrarlayıcı GON Blokajı uygulamalarının migren ataklarının sıklığını, ÅŸiddetini ve süresini belirgin olarak azalttığı’ gösterilmiÅŸtir. Hangi hastaya, hangi aralıklarla uygulanacağına hasta özelinde nörolog tarafından karar vermelidir. Gebelik ve çeÅŸitli nedenlerle ilaç kullanamayan migren hastaları için etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneÄŸi olarak düÅŸünülebilir.

Botulinum Toksin Uygulaması

Kronik migrende botulinum toksin enjeksiyonu (botoks) uygulaması koruyucu bir tedavi seçeneÄŸi olarak FDA tarafından onaylanmış; kullanım onayı da SaÄŸlık bakanlığı tarafından Temmuz 2011 tarihinde verilmiÅŸtir. Migrenle iliÅŸkili beyin alanlarının sinir sonlanmalarının bulunduÄŸu alın, ÅŸakaklar, ense, boyun ve omuzlarda en az 31 noktaya, çok ince uçlu özel enjektörlerle yapılır. Uygulama sırasında en az 155 ünite (2 flakon) ilaç kullanılır. Uygulamayı yapan nöroloÄŸun uygun görmesi halinde bu noktaların dışında baÅŸka bölgelere de ek doz yapılabilir. Bu durumda en fazla 195 ünite uygulanabilir. Ä°ÅŸlemin süresi yaklaşık 15-20 dk olup tek seanstır, etkisi bir hafta içinde baÅŸlar ve etkisi 3 ile 6 ay arasında devam eder. AÄŸrılar sıklaÅŸtıkça ideali en az 6 ay sonra uygulamayı tekrarlamaktır. Uygulama sonrasında hasta iÅŸine ve diÄŸer günlük yaÅŸam aktivitelerine hemen geri dönebilir.

Migren Aşısı Kesin Çözüm Müdür?

Hayır. Migren aşısı diye bilinen yeni ilaç grubu dirençli migren hastaları baÅŸta olmak üzere önemli bir tedavi seçeneÄŸidir. Tüm dünyada kullanan binlerce hastadan umut verici sonuçlar gelse de bu bir kez yapılacak bir uygulama deÄŸildir ve kesin kür vaadi içermektedir. Tüm dünyada yıllardır ve ülkemizde de geçen seneden(2021 Haziran) beri kullanılmaktadır ancak SGK geri ödemesi yoktur.

Migrende Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Ne Kadar Etkilidir?

Migrende bilimsel ölçütler bazında; sülük, hacamat, homeopati, proloterapi, fitoterapi vb. uygulamaların ispat edilmiÅŸ hiçbir katkısı yoktur.

"BaÅŸ AÄŸrıma Dayanıyorum ve Bu Yüzden Ä°laç Kullanmıyorum."

DoÄŸru bir yaklaşım deÄŸildir. AÄŸrı kesicileri sık ve uygun olmayan ÅŸekilde tüketmek çok zararlıdır. Aynı ÅŸekilde migreni tedavi etmeden aÄŸrıya dayanmaya çalışmak kiÅŸilerin yaÅŸam kalitesini bozduÄŸu gibi beyinlerinde de kalıcı kimyasal deÄŸiÅŸimlere yol açabilir. MÄ°GREN MUTLAKA TEDAVÄ° EDÄ°LMELÄ°DÄ°R.

Baş Ağrısı Tedavisinde Beslenme Desteği

Bitkiler: Petasites hybridus (kabalak), GümüÅŸdüÄŸme, Tereyağı kozalağı, Kahve, Lavanta esansiyel yağı, YeÅŸil çay

Baharatlar: SoÄŸan ve sarımsak. acı biber, zencefil, arnavut biberi, zerdeçal, hardal

Takviyeler: Magnezyum, trimagnezyum disitrat, Riboflavin, Koenzim Q10, Alfa Lipoik asit

BDT: BiliÅŸsel Davranışçı Tedaviler/ Yaklaşımlar, Psikoterapi

BiliÅŸsel ve davranışçı terapi (BDT), ilaç dışı tedavilerin en önemlisidir. BDT olaylar ve stres durumları sırasında alışılmış davranışları ve olayların yorumlanmasını deÄŸiÅŸtirerek etki eder. BaÅŸ aÄŸrısını arttıran veya tetikleyen özgün davranışsal ve psikolojik faktörler bu yolla tespit edilir ve deÄŸiÅŸtirilir. Ä°laç almak istemeyen, yan etkileri veya kontrendikasyon varlığı nedeniyle ilaç kullanamayan, ilaç tedavisine yanıtsız veya yeterli yanıt alınmayan ya da uzun dönem yoÄŸun aÄŸrı kesici kullanımı sonrası aÄŸrı kesicilerin aÄŸrıyı arttırdığı hastalar ve belirgin stres ve/veya stresle baÅŸa çıkmada bozukluk olan hastalarda sıklıkla, klasik migren tedavisi ile beraber uygulandığında, tamamlayıcı tedaviler en iyi sonucu vermektedir.

Migren Farkındalığı Çok Önemli!

Migren Geçmese De Kaliteli Bir YaÅŸam Mümkün!