Yaşam Her Yaşta Güzeldir Fakat Alzheimer’a Dikkat
KTÜ Farabi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Vildan AltunayoÄŸlu ÇAKMAK 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü dolayısıyla konu hakkında açıklamalarda bulundu.
Hafızanın ve ÖÄŸrenmenin BozulduÄŸu İlerleyici Bir Hastalık
Alzheimer hastalığının, beynin zihinsel iÅŸlevleri içinde en iyi bilineni hafızanın ve öÄŸrenmenin bozulduÄŸu ilerleyici bir hastalık olduÄŸunu hatırlatarak baÅŸlamak gerekir. Bu bozulma, yaÅŸ ile ortaya çıkan zihinsel yavaÅŸlama ve kapasitede azalmanın çok ötesinde, kiÅŸinin kendisi veya yakınlarının fark edebileceÄŸi ÅŸekilde gündelik hayatı etkileyecek ÅŸiddettedir. Hastalık, öncesi duruma göre fark oluÅŸturur.
Alzheimer Hastalığı Tanısı Koymak Kolay Olamayabilir
Alzheimer hastalığı tanısı koymak kolay olamayabilir. Tanıda gecikmenin en büyük nedeni hastanın, sorumluluk ve uÄŸraÅŸlarının azaldığı emeklilik olarak adlandırılabilecek bir dönemde sinsice geliÅŸmesidir. 65 yaşında iÅŸinden emekli olan bir kiÅŸinin kendine baÅŸka bir uÄŸraÅŸ ya da hobi bulamadığını düÅŸünün. Birbirine benzeyen günler içinde, aynı yüzler ile sıradan aktiviteler, yıllar içinde öyle benimsenir ki yeni ve deÄŸiÅŸen her ÅŸeyden uzaklaÅŸmış oluruz. O zaman “YaÅŸlandık iÅŸte!”, “Bizden bu kadar...” gibi cümleler iki sözümüzden biri olur. Bu durum elbette Alzheimer demek deÄŸildir. Fakat Alzheimer hastalığının kendini sakladığı mükemmel bir fırsattır.
Alzheimer Hastalığı Unutarak Başlar
Alzheimer hastalığı unutarak baÅŸlar. KonuÅŸma içeriÄŸinde fakirleÅŸme ve gördüÄŸünü tanımada güçlük ile devam eder. Bazı kiÅŸilerin adlarını unutmak, telefon numarası ezberleyememek, bir eÅŸyayı koyduÄŸu yeri bulamamak, bazen randevuları kaçırmak hayatımızda kabul edilebilir aksaklıklar olabilir ve bunları hastalık olarak algılamayabiliriz. Fakat bu küçük unutkanlıklara; sık sorma, düzenli ilaçlarını almayı unutma, az konuÅŸma, kendini ifade edememe ve tanıdığı yerlere gidememe gibi zihnin diÄŸer iÅŸlevlerinde de bozulma eklenince hastalık endiÅŸesi artar. Kendisinin ve kabiliyetlerinin farkında olan kiÅŸiler “Acaba Alzheimer mı oldum?”, “Annem ya da babam gibi mi olacağım?” gibi sorular sormaya baÅŸlar. Bir kısım hasta ise durumu yaÅŸlılığa baÄŸlar ve ilgilenmez. Bu durumda yakınları sorar: “Annem ya da babam neden deÄŸiÅŸti?”, “Acaba Alzheimer mı oldular?” Artık uzman bir doktora gitme zamanı gelmiÅŸtir.
Alzheimer Hastalığı İlerleyici Bir Hastalıktır
Alzheimer hastalığı ilerleyici bir hastalıktır. Tedavisi, hastanın ÅŸikayetlerini hafifleten, günlük yaÅŸam aktivitelerinde bağımsız kalmasına kısmen katkıda bulunan birkaç ilaç ile sınırlıdır. Bu ilaçların, hastalığı durdurmaya bir etkisi yoktur fakat hastalığın gidiÅŸatını hafifleterek katkı saÄŸlarlar.
Alzheimer hastalığını önlemeye yönelik çalışmalar hızla devam etmektedir. Yaklaşık iki yıl önce, hastalığın henüz baÅŸlangıç safhasında kullanılmak üzere geçici onay alan bir ilaç ile ilgili olumlu izlenimler edinildi ve yakın bir zamanda iyi haber gelebileceÄŸini ummaktayız.
Gelecek Bir Tedaviye Kadar Çaresiz miyiz?
Gelecek bir tedaviye kadar çaresiz miyiz? Elbette hayır. KiÅŸisel olarak bazı tedbirler alabiliriz. Çalışmalar, haftada 3 ya da 4 gün, en az 30 dakika, düzenli, orta tempolu egzersiz yapan kiÅŸilerde Alzheimer hastalığının daha az sıklıkla geliÅŸtiÄŸini ya da daha hafif seyrettiÄŸini göstermektedir. Ayrıca iyi kaliteli uykunun, zihinsel aktiviteleri iyileÅŸtirdiÄŸi de göstermiÅŸtir. SaÄŸlıklı beslenme, her yaÅŸta gerekli olduÄŸu gibi hangi yaÅŸta olursa olsun sebzeden ve tahıldan zengin, zeytinyağı ve balık eti içeren diyet ile beslenmenin de Alzheimer hastalığının geliÅŸme riskini azalttığı ileri sürülmektedir. DiÄŸer taraftan yaÅŸ ile birlikte ortaya çıkan hipertansiyon, diyabet gibi hastalıkların iyi kontrol edilmesi Alzheimer hastalığını önlemede büyük katkı saÄŸlar.
En nihayetinde; yaÅŸlanmak gibi büyük bir nimeti deÄŸersizleÅŸtirip endiÅŸelerimiz ile geleceÄŸi karartmayalım. YaÅŸam, her yaÅŸta güzeldir.
21 Eylül 2022