Moleküler Patolojinin uÄŸraÅŸ alanlarından biri kanserin teÅŸhisinde, hastalığın nasıl seyredeceÄŸini öngörmede ve hedefe yönelik kullanılacak akıllı ilaçların seçiminde etkisi olan tümöre özgü mutasyonları saptamaktır. Bu amaca ulaÅŸmak için sürekli geliÅŸen çeÅŸitli testler moleküler patoloji rutinini oluÅŸturur. Dünyada onkologlarca moleküler test sonuçlarına göre uluslararası rehberlerde yayınlanan ortak tedavi protokolleri uygulanır.

Peki bu testleri yaptırmadan kanser hastalığı tedavi edilemez mi?

Elbette edilebilir, önceki yıllarda daha yaygın kullanılan geleneksel kemoterapi ilaçlarına klasik kemoterapatikler diyoruz. Klasik kemoterapatiklerin yan etki potansiyeli daha yüksektir. Kanserli hücrelerin yanı sıra hastalığı taşımayan diÄŸer saÄŸlıklı hücreleri de etkileyerek istenmeyen yan etkilere sebep olabilirler. Oysa akıllı ilaç dediÄŸimiz hedefe yönelik tedavilerde bulantı-kusma, saç dökülmesi, halsizlik ve pek çok yan etki ya çok hafiftir ya da görülmez. Bunun sebebi ise akıllı ilaç molekülünün kanser hücresini seçip sadece onu hedef alabilmesidir. Akıllı ilaç lakabını bu seçimine borçludur diyebiliriz.

Bir ilaç molekülünün hastalıklı ve saÄŸlıklı hücreyi ayırt edebilmesi nasıl mümkün olabiliyor?

Kanser hastalığı oluÅŸum sürecinde farklılaşırken diÄŸer hücrelerden ayrı olarak genetiÄŸinde bir veya birden fazla deÄŸiÅŸiklik olur ki bu deÄŸiÅŸikliklere somatik mutasyon diyoruz. Somatik mutasyonlar hücreye sınırsız çoÄŸalma, yayılabilme(metastaz), bütün denetim mekanizmalarından kaçma gibi istenmeyen özellikler kazandırır. Son yılların umut vadeden akıllı ilaçlarının her biri bu somatik mutasyonlardan en az birini hedef alır. Sonuçta mutasyona sahip olan sadece hastalıklı hücreler olduÄŸundan böylece diÄŸer hücreler korunmuÅŸ olur.

Moleküler patolojideki geliÅŸmeler ile farklı sistem kanserleri için her geçen gün akıllı ilaç seçenekleri hızla artmaktadır.

Bu testler hangi kanser türleri için uygulanabilmektedir?
Ä°lk ilaçlar meme, akciÄŸer, mide, barsak ve melanom gibi kanserler için tanımlanmıştı ama son zamanlarda neredeyse her ay yeni bir ilaç tanımlanmakta ve hemen her organ kanseri için akıllı ilaç ÅŸansını mümkün kılmaktadır.

Moleküler patoloji testlerinden elde edilen sonuçlar sayesinde kullanılan akıllı ilaçlar sadece yan etki avantajı saÄŸlamaz yaÅŸam süresini de ciddi oranda uzatır.

Karadeniz Teknik Üniversitesi  Farabi hastanesinde bu testlerde baÅŸarı seviyemiz nedir?
Anlattığımız moleküler testler gerek ileri teknoloji gerektirmesi gerek yüksek maliyetleri ve deÄŸerlendirilmesi sırasında yetkin deneyimli bir ekibe ihtiyaç duyulması nedeni ile sınırlı sayıda merkezde çalışılmaktadır. 2014 yılında FISH (Flouresan In Situ Hibridisation) tekniÄŸiyle baÅŸlayan testler, sırasıyla PCR (Polimerise chain reaction), Pyrosequencing ve son olarak NGS (Next generation sequencing: yeni nesil dizileme) yöntemleri ile çalışılmaktadır. NGS tekniÄŸi tüm dünyada ÅŸu an için bu amaçla kullanılan en ileri tekniktir. Önceden bu testler için bölgemizdeki hastalar Ankara, Ä°stanbul hatta yurt dışındaki merkezlere baÅŸvurmaktalardı. Åžimdi ise bunu tersine çevirdik diyebiliriz. Gurbetçi hastalarımız ve saÄŸlık turizmi kapsamında gelen yabancı pek çok hastamız bulunmaktadır.

Testler için hangi tür dokular gereklidir? Kandan çalışılabilir mi?

Testler tümör dokusundan çalışılabileceÄŸi gibi tümör dokusu temin edilemediÄŸi takdirde kandan ve tümör hücresi içeren tüm vücut sıvılarından çalışılabilmektedir.

Testler ücretli mi?

Testler tahmin edilebileceÄŸi gibi yüksek maliyetli olup onkoloji uzmanı gerek duyduÄŸu takdirde maliyeti devlet tarafından karşılanmaktadır.

Test sonuçları ne kadar sürede elde edilebilmektedir?

Testler detaylı laboratuvar çalışmaları (DNA izolasyonu, DNA miktarı ve kalitesinin ölçümü, hazırlık-çoÄŸaltma basamakları, dizileme iÅŸlemi, analiz basamakları, yorum ve raporlama) gerektirdiÄŸinden 3-4 hafta gibi bir süreçte sonuçlandırılmaktadır.

Son olarak Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Tıbbi Patoloji laboratuvarı olarak bölgemiz hastalarına bu hizmeti verebilmenin mutluluÄŸunu yaşıyoruz.
 

Moleküler Patoloji Laboratuvarımızın kuruluÅŸunda ve geliÅŸmesinde katkısı olan rektörlerim Sn Hamdullah Çuvalcı ve Süleyman Baykal Hocalarıma, ayrıca baÅŸhekimim Celal TekinbaÅŸ’a teÅŸekkür ederim. Destekleri, güvenleri bizleri her aÅŸamada motive etmiÅŸtir.

 

Previous Next