Omikron Varyantı’nın hem ulusal hem de dünya kamuoyu gündemine hızlı bir ÅŸekilde girmesiyle toplumda hastalık kaygısı yeniden yükseldi. KTÜ Farabi Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. KurtuluÅŸ Buruk, Omikron varyantı hakkında bir iyi bir de kötü haber verdi. “Omikron Varyantı hakkında elde edilen ilk verilere göre pandeminin başındaki ağır tablolara nazaran daha hafif seyredeceÄŸi ancak bulaÅŸma hızının daha yüksek olması beklenmektedir” diyen Prof. Dr. Buruk, Omikron Varyantı ile ilgili ÅŸu bilgileri verdi.

Virüsler ilgili genel bilgilerden biri bunların Ä°nsan vücudunda çoÄŸaldığı sırada hata sonucu yapısındaki bazı moleküllerin deÄŸiÅŸime uÄŸramasıdır. DeÄŸiÅŸimler hiçbir sonuç doÄŸurmayacağı gibi, çoÄŸu deÄŸiÅŸim virüsü olumsuz yönde etkiler ve çoÄŸalamaz veya deÄŸiÅŸime uÄŸramış virüs diÄŸer insanlara daha kolaylıkla bulaÅŸabilir ve daha çok hastalık oluÅŸturabilir. Bu virüs artık varyant olarak adlandırılır. SARS-CoV-2 özelinde konuÅŸursak, virüsün yapısında olan deÄŸiÅŸimler varyantın hastanın boÄŸazında daha çok çoÄŸalmasına veya hastanın vücudunda daha uzun süre kalmasına neden oluyorsa bu varyant toplumda dolaÅŸan diÄŸer varyanta göre daha çok insanı enfekte edeceÄŸinden baskın hale gelir. Bireylerin daha önce hastalık geçirerek veya aşılanarak elde ettikleri bağışıklığın varyant virüste daha az etkili olma ihtimali kaygı uyandırabilir. Bugüne kadar Dünya SaÄŸlık Örgütü (DSÖ) tarafından kaygı uyandırıcı olarak tanımlanan varyantların Yunanca adlandırılmaları (diÄŸer tanımları) ve ilk görüldükleri yerler aÅŸağıdaki gibidir.

1. Alfa (B.1.1.7) – Ä°ngiltere

2. Beta (B.1.351) – Güney Afrika

3. Gama (P.1) – Brezilya

4. Delta (B.1.617.2) – Hindistan

5. Omikron (B.1.1.529) – Güney Afrika

Sonuncusu olan Omikron Varyantı adını Yunan alfabesinin 15. harfinin (O) Yunanca okunuÅŸundan almaktadır. DSÖ tarafından söylenmesi, hatırlanması ve hecelenmesi kolay olduÄŸu için tercih edildiÄŸi ifade edilmiÅŸtir. Omikron varyantı ilk kez 24 Kasım 2021 tarihinde DSÖ’ye rapor edildi. Bugün (20 Aralık 2021) itibariyle Türkiye dahil 90 civarında ülkede varlığı gösterildi. Bu varyantın en önemli farkı diÄŸer varyantlara göre çok sayıda yapısal deÄŸiÅŸim içermesidir. Bu deÄŸiÅŸimlerin 37’si Spike proteinindedir ve bu deÄŸiÅŸimlerin 25’i diÄŸer varyantlarda bulunmamaktadır. Spike proteinin virüsün hücre yüzeyindeki ACE2 reseptörüne baÄŸlanmada kullandığı RBD bölgesinde 15 deÄŸiÅŸim söz konusudur. Bu deÄŸiÅŸimlerin bir kısmı virüsün hücreye daha kolay baÄŸlanmasına, daha fazla kiÅŸiye bulaÅŸmasına, bağışıklık sistemimizin koruyucu etkilerinden daha az etkilenmesine ve bunların sonucunda da yeniden enfekte olma (hastalığın tekrarlaması) riskinin artmasına neden olabileceÄŸi bildirilmiÅŸtir.

Omikron varyantının PCR testi pozitif bireylerdeki görülme sıklığının 1.5-3 günde ikiye katlandığı hesaplanmaktadır. Yani bugün testi pozitif çıkanların %2’si Omikron varyantı ise 3 gün sonra bu oran %4’e çıkmaktadır. Bu eÄŸilim ile bir aylık bir süre zarfında toplumda hastalığa neden olan baskın varyantın Omikron olacağı öngörülmektedir.

Elimizdeki bilgiler ışığında Omikron varyantının bazı özellik ve etkilerini deÄŸerlendirelim.

Bulaşıcılığı ile ilgili net bir veri olmasa da görülme sıklığındaki artış eÄŸilimi daha kolay bulaÅŸtığını göstermektedir.

Hastalık ve ciddi hastalık geçirme riski ile ilgili açık bir bilgi yoktur. Yapılan çalışmalar genç eriÅŸkinlerin hastalığı daha hafif atlattığı ÅŸeklindedir. Ancak aşısızlar veya diÄŸer yaÅŸ gruplarındaki davranışı ile ilgili veri bulunmamaktadır. Her ne kadar Güney Afrika’da hastaneye yatış oranında bir artış kaydedilse de bunun çok fazla artan vaka sayısıyla da iliÅŸkili olabileceÄŸi yorumlanmaktadır. Beklentiler, yeni varyant ile pozitif vaka sayısındaki artışa karşın hastalık ÅŸiddetinin azalacağına yöneliktir.

Ä°lk veriler virüsün aşı veya daha önce geçirilen hastalıktan kaynaklanan bağışıklıktan az etkilendiÄŸini göstermektedir. Bununla birlikte, virüs ne kadar deÄŸiÅŸirse deÄŸiÅŸsin üzerindeki baÄŸlanma molekülünün (spike proteininin RBD bölgesi) insan hücreleri üzerindeki ACE2 reseptörüne baÄŸlanmasını engelleyecek deÄŸiÅŸimler söz konusu olamayacaktır. Dolayısıyla, bu bölgeye karşı vücudumuzda geliÅŸen bağışıklık bir miktar azalsa da ciddi hastalık geçirme riskini azaltmaya devam edecektir.

Halen Türkiye’de kullanılan tanı testleri tüm varyantları saptayacak ÅŸekilde tasarlandığından, testlerin virüs varlığını saptama yeteneÄŸinde azalma olmayacaktır. Bununla birlikte, virüsün hangi varyant olduÄŸu ilave testler ile belirlenebilir.

Sonuç olarak, Omikron Varyantı için öngörüler, hastalığı yeniden geçirme olasılığımızda ve hastalığın yayılma hızında artışa neden olabileceÄŸi yönündedir. Bununla birlikte, baÅŸta geçerli ve güncel bir aşıya sahip olmamız olmak üzere uygun maske kullanımımız, sosyal davranışlarımızda ve temizlik yaklaşımımızdaki pandemi ilkelerine uyumumuz saÄŸlıklı yarınlar için temel kurallarımız olmaya devam edecektir.

 

Previous Next