Ä°ntihar sadece bireyi deÄŸil, onun tüm ailesini, arkadaÅŸlarını hatta tüm toplumu etkileyen, herkeste derin yaralar açan yıkıcı bir eylem. Ä°ntiharın önlenebilen bir eylem olduÄŸu unutulmamalı. KTÜ Farabi Hastanesi Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Filiz Civil ARSLAN, dünyada yılda 800 bin kiÅŸinin intihar sonucu hayatını kaybettiÄŸini belirtti. Aynı zamanda Türkiye Psikiyatri DerneÄŸi Krize Müdahale ve Ä°ntiharı Önleme Çalışma Birimi Üyesi olan Doç. Dr. ARSLAN, bu sayının dünyada her 40 saniyede bir ölüme karşılık geldiÄŸinin altını çizdi. Ä°ntihar giriÅŸimlerinin, ölümle sonuçlanan intiharların yaklaşık 20 katı olduÄŸunun altını çizen Doç. Dr. ARSLAN, açıklamalarına ÅŸu ÅŸekilde devam etti:

Krize Müdahale Hatları OluÅŸturulmalı

Ä°ntiharı önlemeye yönelik giriÅŸimleri; birincil, ikincil, üçüncül düzey giriÅŸimler olarak sınıflandırıyoruz. Birincil düzey önleme; toplumda insanların intihara eÄŸilimini artıran faktörleri belirleyerek ortadan kaldırılmasını hedeflemektir. Bu hedefler iÅŸsizlik, eÄŸitimsizlik gibi toplumsal sorunların çözülmesi, intihar araçlarına ulaşımın zorlaÅŸtırılması ve medyada intihar haberlerinin ayrıntılı, normalleÅŸtirerek ve fotoÄŸraflarla verilmesinin engellenmesidir. Bunun yanı sıra özellikle gençler, sosyal medya üzerinden intihar eÄŸilimi olan diÄŸer bireyler ile iletiÅŸime geçebilmekte ve intihar yöntemi açısından bilgi alabilmektedir. Ancak sosyal medya ve internetin, intiharı önleme stratejisinde de kullanılması mümkün. Ä°ntihar ile ilgili anahtar sözcüklerin, bireyi öncelikle intiharı önleme sayfasına yönlendirmesinin saÄŸlanması, bu türden çok sayıda internet sayfasının bulunması ve bu sayfalarda kiÅŸilere böyle bir duygu ile baÅŸ etmek için nerelerden yardım saÄŸlayabileceklerine dair bilgilerin sunulması intiharı önleme adına büyük katkı saÄŸlar. Toplum düzeyindeki müdahalelerin biri de intihar eylemi açısından riskli gruplar olan kadınlar, gençler ve göçmenlerin haklarının korunması ve desteklenmesidir. Bu ÅŸekilde bir yaklaşım, yardım çaÄŸrısı niteliÄŸindeki intihar davranışının azaltılmasına yardımcı olur. Toplumda özellikle ruhsal hastalıklar ve intihar davranışı, damgalanma sorunu ile karşı karşıyadır. Bu durum bireyin, yardım kuruluÅŸlarına baÅŸvurmasını engellemektedir. Bu nedenle yardım arama davranışını cesaretlendiren programlar yapılmalı ve bireylerin, zorlu dönemlerde baÅŸvurabilecekleri krize müdahale hatları oluÅŸturulmalıdır.

Önemli Risk Gruplarından Biri Ergenler

Ä°kincil düzey önleme, intihar davranışını önlemek veya intihar eÄŸilimi olan kiÅŸiyi rehabilite etmektir. Ä°ntihar davranışının arka planında birçok neden olabilir. Bu nedenler arasında en sık karşımıza çıkanı, bireyin ruhsal bir hastalığa sahip olmasıdır. Özellikle depresyon, intihar riskinin en yüksek olduÄŸu klinik tablolardan birisidir. Bu sebeple psikiyatrik tabloların erken ve etkin tedavisi, intiharı önlemede öncelikli basamaklardan biri olarak görülmektedir. Psikiyatrik bozukluÄŸu bulunmadığı halde intihar davranışı açısından önemli olan bir diÄŸer risk grubu ergenlerdir. Ergenlik, alternatif sorun çözme becerilerinin kısıtlı olduÄŸu, krize daha yatkın bir dönemdir. Ergenlikteki intiharlarda reddedilme, okul baÅŸarısında düÅŸüklük, kavga etme, sevgiliden ayrılma, aile ile ilgili problemler önemli rol oynar. Rehber öÄŸretmenler baÅŸta olmak üzere tüm öÄŸretmenlerin intihar davranışı hakkında bilgilendirilmeleri, intiharı önlemede önemli katkı saÄŸlayacaktır.

Ä°ntihar Riski Olan Bireyler, Eyleme Geçmeden Önce Uyarı Ä°ÅŸareti Verir

Ä°ntihar riski olan bireylerde, eyleme geçmeden önce sözel ya da davranışsal uyarı iÅŸaretleri bulunmaktadır. Günlük faaliyetlerde ilgi kaybı, kiÅŸisel bakımında azalma, yeme ve uyku alışkanlıklarında deÄŸiÅŸiklik, arkadaÅŸ ve aile çevresinden uzaklaÅŸma, okul ve iÅŸ performansında düÅŸme, yorgunluk ve aÄŸrı gibi fiziksel yakınmalar, intihar eylemi öncesinde görülebilir. Bunun yanı sıra umutsuzluk ve çaresizlik gibi duygulardan bahsetme, vasiyet düzenleme, veda mektubu yazma, eÅŸyalarını baÅŸkalarına dağıtma, açıktan ya da gizli intihar hakkında konuÅŸma ya da yazı yazma da uyarı iÅŸaretleri arasında sayılabilir.

Daha Önceden Ä°ntihar GiriÅŸiminde BulunmuÅŸ KiÅŸiler Ä°zlenmeli

Üçüncü düzey önleme, yakın zamanda intihar eyleminde bulunmuÅŸ kiÅŸilere yöneliktir. Daha önceden intihar giriÅŸiminde bulunmuÅŸ kiÅŸiler, yineleyen bir giriÅŸim için büyük risk altındadır. Ä°ntihar giriÅŸiminden sonraki ilk üç ay, tekrar bir giriÅŸim açısından olasılığı en yüksek dönemdir. Bu kiÅŸiler, herhangi bir ruhsal hastalığa sahip olmasa bile mutlaka izlenmeli. Hastaların, ruhsal hizmetlere ulaşımının kolaylaÅŸtırılması ve hasta yakınlarının da rehabilitasyon sürecine katılımı, yeni bir intihar giriÅŸimini engellemede önemli bir yere sahip.

Ä°ntiharlar Önlenebilir

Unutulmamalıdır ki intiharlar önlenebilir. Aile, okul, iÅŸyeri ve ilgili kuruluÅŸların koordineli bir ÅŸekilde çalışması gereklidir. Uygun programlarla intiharların azaldığı ülkelerin varlığı bunu doÄŸrulamaktadır.

 

Previous Next