Pandemi döneminde, insanların hastanelere baÅŸvurmaktan çekinmesi dolayısıyla hasta ve hastalık riski taşıyan grupların, tanı ve tedavide geç kalmalarının, anemi vakalarının sayısal olarak artmasına ve mevcut anemi hastalarının hastalıklarının daha da kötüleÅŸmesine neden olduÄŸunu belirten KTÜ Farabi Hastanesi Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlen BALTA ÅŸunları kaydetti.

Pandemi, Anemi Vakalarını Arttırdı

Pandemi döneminde, insanların hastanelere baÅŸvurmaktan çekinmesi dolayısıyla hasta ve hastalık riski taşıyan grupların, tanı ve tedavide geç kalmaları, anemi vakalarının sayısal olarak artmasına ve mevcut hastaların, hastalık ÅŸiddetlerinin daha da artmasına neden oldu.

En Sık Görülrn Neden, Demir EksikliÄŸi Anemisi

Anemi yani halk arasında söylenen ÅŸekliyle kansızlık, kırmızı kan hücrelerinin normalden düÅŸük olmasıdır. Bu, bir halk saÄŸlığı problemidir ve düÅŸük, orta ve yüksek geliÅŸmiÅŸlik düzeylerindeki toplumların hepsi için bir sorundur. 2013 yılı verilerine göre dünyada, 1.93 milyon insanda anemi mevcuttu ki bu da dünya nüfusunun %27’siydi. En sık görülen nedeni ise "Demir EksikliÄŸi Anemisi"dir ve bu durum, sosyo-ekonomik durum veya coÄŸrafyadan bağımsız olarak en sık kadınlarda ve çocuklarda ortaya çıkar. Eldeki verilere bakacak olursak dünyada çocukların %42’sinde, gebe olmayan kadınların %29’unda ve gebe kadınların %38’inde anemi mevcuttur veya mevcut olacaktır.

Demir EksikliÄŸi, Vücuda Giren Demir Miktarının Az Olması ile GeliÅŸir

Demir eksikliÄŸi, vücutta demir depolarının azalması ile diÄŸer bir deyiÅŸle vücuda giren demir miktarının ihtiyaçtan az olması ile geliÅŸir. En sık görülen nedenleri; bebek ve büyüme çağındaki çocukları ilgilendiren hızlı büyüme dönemleri, gebelik, adet kanamaları veya herhangi bir nedenle vücuttan dışarıya kanama olması, bağırsaktan demir emiliminin azalması veya vejetaryenlerde olduÄŸu gibi demir alımının az olmasıdır. Kırmızı kan hücrelerinin yapımı için demir gereklidir. Demir depoları azaldığında, bu ihtiyaç karşılanamaz ve kan üretimi bozularak anemi geliÅŸir.

Hafif Bile Olsa Hayat Kalitesinde Bozulma GeliÅŸir

Vücuttaki demir eksikliÄŸi, kansızlık dışında baÅŸka sorunlara da yol açabilir. Çünkü demir, hücre yaÅŸamı için olmazsa olmaz bir elementtir. Demir eksikliÄŸi hafif olsa bile yorgunluk, hayat kalitesinde bozulma, iÅŸ kapasitesinde azalma geliÅŸir, kiÅŸinin biliÅŸsel geliÅŸimi bozulabilir ve bağışıklığı zayıflayabilir. Gebelikte var olan demir eksikliÄŸi hem anne hem de bebek için çeÅŸitli sıkıntılara yol açar. Halsizlik, yorgunluk, huzursuz bacak sendromu, baÅŸ aÄŸrısı, saç dökülmesi, egzersiz toleransının azalması, egzersiz sırasında nefes darlığı, güçsüzlük, demir eksikliÄŸinde sık gözlediÄŸimiz belirtilerdir. Çok önemli bir bulgu, pika olarak adlandırdığımız kiÅŸinin; toprak, kağıt, buz gibi, yiyecek dışı maddelere karşı duyduÄŸu iÅŸtahtır. Bu durum, demir tedavisi uygulanması ile hızla kaybolur. Tüm bu bulgular, anemi olmadan sadece demir eksikliÄŸinde dahi meydana gelebilir ve demir tedavisi ile düzelir. Anemi hem çalışma kapasitesini azaltarak hem de saÄŸlık giderlerini arttırarak ekonomik yük oluÅŸturur. Yani anemi sadece kiÅŸisel deÄŸil aynı zamanda toplumsal bir problemdir.

Tanı Kadar Önemli Olan, Altta Yatan Nedenin Tespit Edilmesidir

Demir eksikliÄŸi anemisinin tanısı için hemoglobin ve diÄŸer kırmızı kan hücre sayıları ile ferritin ve diÄŸer demir testlerinin, laboratuvar incelemesi yapılır. Tanı kadar önemli olan bir diÄŸer konu da altta yatan nedenin tespit edilmesi ve tedavisidir. Bunun için hastanın öyküsünün alınması ve muayene edilmesi gereklidir. Demir eksikliÄŸinin nedeni bulunamamışsa endoskopi ve kolonoskopi gibi ilave tetkiklerin yapılması lazımdır. Çünkü özellikle kanser gibi hastalıklar atlanmamalı ve mümkünse erken dönemde tanısı konulup tedavisi yapılmalıdır. Bu kapsamda, tüm erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda, demir eksikliÄŸi tespit edilmiÅŸsek mide-barsak sistemini olası bir kanser açısından tararız.

Diyet Alışkanlıkları Düzenlenmelidir

Demir eksikliÄŸinin tedavisi, koruyucu saÄŸlık hizmetleri ile baÅŸlar. Bu kapsamda ülkemizde, bebeklik döneminden itibaren destekleyici olarak demir tedavileri uygulanmakta ve ayrıca tüm gebeler, hemoglobin ve serum demir deÄŸerleri ölçülerek takip edilmektedir. Demir eksikliÄŸinin önlenmesi için diyet alışkanlıkları düzenlenmelidir. Bu kapsamda kırmızı et, karaciÄŸer gibi demirden zengin besinler alınmalı, demir emilimini arttıran C vitamininden zengin sebze ve meyve tüketimi arttırılmalıdır. Ayrıca demir emilimini azaltacağı için çay ve kahve tüketimi kısıtlanmalıdır.

Demir Ä°lacı ile Beraber Çay ve Kahve Ä°çilmemelidir

Demir eksikliÄŸi tedavisinde amacımız hem hemoglobin ve kırmızı kan hücre sayılarını normale getirmek hem de demir depolarını doldurmaktır. Demir ilacı, aç karına veya öÄŸün aralarında alınmalıdır ve beraberinde demir emilimini bozacak kalsiyum içeren ilaçlar, süt ürünleri, çay, kahve gibi içeceklerin kullanımından kaçınılmalıdır. Ama maalesef ağızdan alınan demir ilacı; bulantı, kabızlık, ishal, kusma, ağızda metalik tat, dışkı renginin koyulaÅŸması gibi birtakım yan etkilere neden olmakta ve zaman zaman kiÅŸinin tedaviyi kesmesi ile sonuçlanabilmektedir. Bu durumda baÅŸka tedavi seçeneklerimizin de olduÄŸunu, kiÅŸinin kendi başına tedaviyi kesmek yerine bu sorunları doktoruyla tartışmasını ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanmasını öneriyoruz.

 

Previous Next