Sigarayla arkadaÅŸlık, ölümle sonuçlanır

Dünyada halen her yıl 8 milyona yakın kiÅŸi sadece sigara içtiÄŸi için ölmektedir. Bu, aramızdan her 4-5 saniyede bir kiÅŸinin sigaraya kurban gittiÄŸi anlamına gelmektedir. Her iki ile dört erkek kiÅŸi ölümünden biri sigaradan kaynaklanmaktadır. Türkiye'de ise sigaradan dolayı yılda 120.000 kiÅŸinin öldüÄŸü hesaplanmaktadır. Bu sayı, trafik kazaları, yangınlar, cinayetler, AIDS, alkol, kokain, eroin ve intiharlara baÄŸlı ölümlerin toplamından fazladır. Sigara, küresel olarak en öldürücü salgın hastalıktır. Tüm “zamansız ölümlerin” %20'si sigaraya baÄŸlıdır. Sigara içenlerde kanserden ölüm oranı içmeyenlere oranla 15-25 kat daha yüksektir. Ä°çilen her sigaranın ömürden 12 dakika çaldığı hesaplanmıştır. Sigara içenlerde ölüm hızı, içmeyenlere oranla iki kat daha fazladır. Sigara içenler içmeyenlere göre ortalama 15 yıl daha erken ölmektedirler.

Unutmayın, sigarayı kendinize dost edinmeniz, onun size dost olduÄŸu anlamına gelmez. Günün birinde, hiç ummadığınız bir ÅŸekilde, yıllardır yanı başınızdan ayırmadığınız bu “sözde dosttan” bir darbe yiyebilirsiniz. GerçeÄŸi o gün tüm çıplaklığıyla görür ve derin piÅŸmanlık duyarsınız. Ancak bunun, o zaman size pek faydası olmayabilir. Gelin, bugünden gerçekleri görüp, gerekeni yapın.

Sigara sadece erken ölümlere yol açmakla kalmayıp, öldürmeden de kendisini sevenleri süründürmektedir. KiÅŸinin yaÅŸam kalitesini önemli ölçüde bozan, hareket kapasitesini çok sınırlayan, günlük gereksinimlerini karşılayamayacak hale getiren; baÅŸkalarının destek ve bakımına muhtaç eden birçok süreÄŸen (müzmin) hastalığa yakalanmak, sigara içenleri bekleyen akıbettir. Sigara, akciÄŸer, kalp ve beyin damar sistemi hastalıklarından kanserlere kadar, tüm dünyada en sık görülen, en fazla öldüren, en çok sakat bırakan ve en yüksek tedavi maliyetlerine yol açan 60 civarında hastalığın nedenidir. Sigaraya baÄŸlı hastalıklar, aynı zamanda sigara içmeme nedenlerini oluÅŸturmaktadır. Evet sigaranın size bir keyif verdiÄŸi doÄŸrudur. Ancak, sigaradan alınan haz, fizyolojik bir ihtiyacın giderilmesinden elde edilen haz gibi deÄŸildir. Bu bir ÅŸartlanmadır. Gerçekte hiç gereksiniminiz olmayan bir maddeye kendi kendinizi uzun zorlamalar sonrasında bağımlı hale getirirsiniz. Sigaraya ilk baÅŸladığınız günü düÅŸünün. Etrafınızdakilerin zoruyla içinize çektiÄŸiniz ilk dumana karşı vücudunuzun nasıl isyan ettiÄŸini, nasıl öksürdüÄŸünüzü, tıkandığınızı, başınızın nasıl döndüÄŸünü hatırlayın. Size tiksinti veren bir madde, bugün keyif verici hale gelmiÅŸse, bu bir ÅŸartlanmanın sonucudur. EÄŸer siz dilerseniz, bunu deÄŸiÅŸtirebilirsiniz. Çünkü bu ÅŸartlanmayı zaten siz oluÅŸturdunuz. Onun yerine bir baÅŸka objeyi koyabilirsiniz. Aynı hazzı, aynı keyfi baÅŸka türlü, hiç sigara kullanmadan da alabilirsiniz, bu tamamen sizin elinizde. Sigarayı, isterseniz bırakabilirsiniz. Buna inanın. Yakın çevrenizi gözden geçirin, yıllarca sigara içip ÅŸu anda terk etmiÅŸ onlarca kiÅŸiyi hemen sayabilirsiniz. 1970-1990 yılları arasında düzenlenen kampanyalar sırasında, sadece ABD’de 50 milyon kiÅŸinin sigarayı bıraktığını biliyor musunuz? Bu kadar kiÅŸinin baÅŸarabildiÄŸi bir iÅŸi, sizin yapamamanız için hiçbir gerekçe olamaz. BaÅŸaramıyorsanız, Sigarayı Bırakma PolikliniÄŸimize baÅŸvurun, size yardımcı olalım.

Hekim desteÄŸi almaksızın kendi başına sigarayı bırakmak isteyenlere ÅŸunları öneriyoruz: Zamanlamayı iyi yapın. Tatile veya herhangi bir nedenle seyahate gitmek gibi, rutin yaÅŸamınızdan ve arkadaÅŸ çevrenizden uzaklaÅŸmanız gereken olaylar ile ödül alma, terfi etme, çocuÄŸunuzun olması, iÅŸ baÅŸarısı gibi kendinizi daha güçlü hissettiÄŸiniz dönemler bir fırsat olabilir. Sigarayı bıraktığınızı herkese açıklayıp, onların desteÄŸini alın. Sizde sigara içme arzusu uyandıran iÅŸ, davranış ve durumlardan uzak kalmaya çalışın. ÖrneÄŸin kahvehaneye, içkili yerlere gitmez olun. Bir süre çay-kahve yerine soÄŸuk içecekler deneyin. BoÅŸ kalmayın, kendinize hobi ya da meÅŸguliyet bulun, spora zaman ayırın. Sakız, yeÅŸil sebzeler, havuç vb. objelerle sigara arayışınızı engelleyebilir; anahtarlık, kalem gibi küçük oyuncaklarla ellerinizi meÅŸgul edebilirsiniz. Sigaraya ayırdığınız kaynakla kendinizi ya da sevdiklerinizi ödüllendirecek sürprizler yapın. Sigara içen arkadaÅŸlarınızdan bir süre uzak kalın. BaÅŸkaları tarafından sigara teklif edildiÄŸinde reddetme hakkınızı kullanın. “Hayır” deme özgüvenine sahip olun. BaÅŸkalarına göre deÄŸil, kendi doÄŸrularınıza göre yaÅŸayın. Kendinize saygılı olun. Hiç kimse için hayatınızı riske atmak zorunda deÄŸilsiniz. Sigara içme arzusu geldiÄŸinde, bırakma nedenlerinizi tek tek hatırlayın, kalkıp dolaşın, dış ortama çıkıp yürüyün, birkaç kez yavaÅŸ ve derin nefes alıp verin. Asla “bir taneden bir ÅŸey olmaz” demeyin.

Sigarayı bırakamayacak kiÅŸi yoktur, bırakamayacağını düÅŸünen kiÅŸi vardır, isteyen herkes sigarayı bırakabilir.

Sigarayı bırakmada en önemli belirleyici faktör: kiÅŸinin zihinsel olarak kararlılık derecesidir.  Çok ağır sigara içicileri bile, zihinsel olarak yeterli düzeyde kararlılığa sahip olduklarında aniden sigarayı bırakabilmekte ve bir daha asla sigarayı aramamaktadırlar. ÖrneÄŸin Ramazan ayında sigara içenlerin çoÄŸu gün boyu 16-17 saat sigara içmeden durmakta ve ilginç olarak akıllarına hiç sigara gelmemekte ve hiç sigara içme arzusu da duymamaktadırlar. Bu tümüyle zihinsel kurguya baÄŸlıdır. Yani kiÅŸi adeta bir saat gibi kendisini kurmakta ve “Ben akÅŸam iftar saatine kadar sigara içmeyeceÄŸim” diyerek o saate kadar sigarayı unutmaktadır. Ancak iftardan sonra sigara içme isteÄŸi duymaktadırlar. BaÅŸka günlerde birkaç saat sigara içmeden duramayan tiryakiler, Ramazan’da 17 saat sigarayı akıllarına bile getirmemektedirler. Bu durum sigara içenleri, sigarayı bırakma konusunda cesaretlendirmelidir. “Ben sigarasız yapamam” diye düÅŸünen tiryakiler Ramazan’da gün boyu sigarasız pekâlâ yapabilmektedirler. Demek ki, sigarayı bırakamayacağı yönündeki bu olumsuz düÅŸünce asılsız bir batıl inançtan ibarettir. Ä°steyen herkes sigarayı kolayca bırakabilir ve sigara içmeden tamamen normal ve saÄŸlıklı bir hayat yaÅŸayabilir.

Sigarayı bırakmak için ne erken ne de geç kaldınız; sigarayı bırakmanın tam zamanı. Hastanemizde yaklaşık 21 yıldır sigarayı bırakmak isteyen hastalarımıza hem davranışsal terapi hem de ilaç tedavisi saÄŸlamaktayız.  Sigarayı bırakmayı düÅŸünüyorsanız Hastanemiz Sigara Bırakma PolikliniÄŸi size yardımcı olabilir. Telefonla kolayca randevu alabilirsiniz. Ayrıca ‘Alo 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’ndan da destek alabilirsiniz.

Prof. Dr. Tevfik ÖZLÜ

SaÄŸlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi

KTÜ Farabi Hastanesi GöÄŸüs Hastalıkları AD ÖÄŸretim Üyesi