Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi’nde düzenlenen “Dünya Medeniyet Tarihi ile Ä°slam Tıp Tarihi Arasındaki EtkileÅŸim” baÅŸlıklı konferansta; medeniyetler arası bilgi üretimi, aktarımı ve dönüÅŸüm süreçleri, tarihsel ve epistemolojik bir çerçevede ele alındı.

Prof. Dr. Turan Set, Prof. Dr. Mustafa Ä°mamoÄŸlu, Prof. Dr. Emine Canyılmaz, Prof. Dr. Salih Akyıldız, Doç. Dr. Perihan ÅžimÅŸek, Dr. ÖÄŸr. Üyesi Selçuk Akturan, Dr. ÖÄŸr. Üyesi Abdül Samet Åžahin, Dr. ÖÄŸr. Üyesi Ahmet SerdaroÄŸlu, Dr. Ahmet Zengin, Dr. ÖÄŸt. Üyesi Arif Kamil SalihoÄŸlu, Çaykara Dernekpazarı Kültür ve Dayanışma DerneÄŸi Müdürü Alptekin Gökhan Åžahin, Çaykara Gazetesi Editörü Ali Rıza Altınsoy ile Tıp Fakültesi, DiÅŸ HekimliÄŸi ve Eczacılık Fakültesi öÄŸrencileri katıldığı konferansa konuÅŸmacı olarak iÅŸtirak eden Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, Dünya Medeniyet Tarihi’nin yalnızca kronolojik olaylar dizisinden ibaret olmadığını; bilgi üretiminin hangi toplumsal, kurumsal ve düÅŸünsel zeminlerde ÅŸekillendiÄŸini inceleyen disiplinler arası bir alan olduÄŸunu vurguladı. Felsefe, Bilim Tarihi, Sosyoloji ve Tıp tarihinin kesiÅŸiminde yer alan bu yaklaşımın, medeniyetlerin bilimsel birikimini anlamada bütüncül bir perspektif sunduÄŸunu belirten Prof. Dr. Gündüz, Tıp tarihinin ise bu sürecin hem teorik hem uygulamalı boyutunu temsil eden ve en süreklilik arz eden alanlardan biri olduÄŸunu ifade etti.

Ä°slam Tıp Tarihi’nin, Antik ÇaÄŸ’dan devralınan bilgi mirasını yalnızca muhafaza etmediÄŸini, onu sistematik biçimde yeniden yapılandırarak geliÅŸtirdiÄŸini dile getiren Prof. Dr. Gündüz, özellikle 8. ve 10. yüzyıllar arasında Abbasî döneminde kurulan Beytülhikme’nin, bu süreçte belirleyici rol oynadığını aktardı. Beytülhikme’nin sıradan bir çeviri kurumu olmadığını ve farklı medeniyetlere ait metinlerin, eleÅŸtirel analizden geçirilerek yeni bir senteze kavuÅŸturulduÄŸu entelektüel bir üretim merkezi olduÄŸunu ifade eden Prof. Dr. Gündüz, Hipokrat ve Galen geleneÄŸinin Arapça’ya kazandırıldığını, Hintlere ve Perslere ait Tıp alanındaki literatürün ise Ä°slam bilim çevrelerine entegre edildiÄŸini ve bu birikimin özgün katkılarla yeniden yorumlandığını kaydetti. Bu yönüyle Ä°slam medeniyetinin pasif bir aktarıcı deÄŸil, eleÅŸtirel üretim yöntemini kullanan kurucu bir bilim geleneÄŸi oluÅŸturduÄŸunu vurguladı.

KonuÅŸmasında, kurumsallaÅŸma boyutuna da deÄŸinen Prof. Dr. Gündüz, Ä°slam dünyasında ortaya çıkan bimaristanların, modern hastane modelinin erken ve geliÅŸmiÅŸ örnekleri arasında yer aldığını belirtti. Bu kurumların yalnızca hastaların tedavi edildiÄŸi yapılar olmadığını; klinik uygulamaların sistemli biçimde yürütüldüÄŸü, hekimlerin eÄŸitim aldığı ve Eczacılık disiplini ile tıbbi uzmanlaÅŸmanın, kurumsal çerçevede geliÅŸtiÄŸi merkezler olduÄŸunu ifade etti. Teorik bilginin, uygulama ile bütünleÅŸtiÄŸi bu yapının, saÄŸlık hizmetlerinin organizasyonunda süreklilik ve standartlaÅŸma saÄŸladığını ve Avrupa’daki üniversite hastanelerinin ortaya çıkışına dolaylı fakat yapısal bir katkı sunduÄŸunu dile getirdi.

Ä°slam’daki Tıp geleneÄŸinin önde gelen isimlerine de deÄŸinen Prof. Dr. Gündüz, Ä°bn Sina’nın “El-Kanun fi’t-Tıb” adlı eserinin, Avrupa’daki yükseköÄŸretim kurumlarında, yüzyıllar boyunca temel baÅŸvuru kaynağı olarak okutulduÄŸunu, Er-Razi’nin klinik gözleme dayalı yöntemini, sistematik hale getirerek deneysel yaklaşımı güçlendirdiÄŸini ve El-Zehravi’nin cerrahi uygulamaları ve alet tasvirlerini, teknik açıklamalar ile disipline dönüÅŸtürdüÄŸünü ifade etti. Prof. Dr. Gündüz ayrıca bu isimlerin, Ä°slam Tıp Tarihi’nin yalnızca bölgesel deÄŸil, evrensel ölçekte, etkili bir bilimsel damar oluÅŸturduÄŸunu kanıtladığını aktardı.

Ä°slam’daki Tıp metinlerinin Endülüs ve Sicilya üzerinden Latince’ye çevrilmesiyle birlikte Avrupa’da “Skolastik Tıp” anlayışının dönüÅŸüm sürecine girdiÄŸini belirten Prof. Dr. Gündüz, bu aktarımın Rönesans ve bilimsel yöntemin geliÅŸiminde dolaylı ancak belirleyici bir rol oynadığını kaydetti. Ä°slam Tıp Tarihi’nin bilginin korunması, geliÅŸtirilmesi ve yeniden dolaşıma sokulması aÅŸamalarının tamamında, aktif biçimde yer aldığını ifade eden Prof. Dr. Gündüz, bu tarihsel sürecin medeniyetler arası sürekliliÄŸi anlamada kritik öneme sahip olduÄŸunu vurguladı.

Konferansın sonunda Prof. Dr. Gündüz, Ä°slam Tıp Tarihi’nin medeniyet zincirinde yalnızca bir geçiÅŸ dönemi olarak deÄŸerlendirilmesinin eksik bir okuma olacağını belirterek bu geleneÄŸin bilgi üreten, dönüÅŸtüren ve yeniden inÅŸa eden kurucu bir merkez niteliÄŸi taşıdığını ifade etti.

 

Önceki Sonraki