KahramanmaraÅŸ ve çevre illerimizde meydana gelen büyük afetin ardından depremzedeler ile birlikte ülke genelinde basın-yayın organları vasıtasıyla yaÅŸananlara maruz kalan tüm çocuk ve ergenler, yaÅŸananlardan etkilenmiÅŸ oldu. KTÜ Farabi Hastanesi Çocuk Ergen Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı BaÅŸkanı Dr. ÖÄŸr. Üyesi Bahadır TURAN, bu konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

Afetler; hepimiz için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplara neden olan, normal yaÅŸantımızı, rutinlerimizi durduran veya kesintiye uÄŸratan, imkânların yetersiz kaldığı olaylara verilen genel bir isimdir. Bu dönemde yaÅŸanan travmanın boyutlarını ve etkisinin ne ÅŸiddette olacağını kestirmek pek de mümkün deÄŸildir. Ancak deprem gibi doÄŸal afetlerde yaÅŸanan kitlesel travma yaÅŸantıları, özellikle çocuk ve ergenlerde ciddi olumsuz etkilenmelere yol açabilir. Ayrıca ikincil olarak etkilenme dediÄŸimiz travmatik bir olaya dolaylı olarak maruz kalma (olayın izlenmesi veya duyulması) sonucunda bir olumsuz etkilenme ile de karşılaÅŸabilmekteyiz. Yani depremin ve depremzedelerin görüntülerini görmek ve yaÅŸananları duymak dahi travmatize olmak için yeterlidir.

Çocukların YaÅŸananları Tanımlamaları ve Anlamlandırmaları Bizlerden Farklı Olabilir

Çocuklar depremin kendisinden korktukları kadar bu olayın hayatlarında yol açacağı deÄŸiÅŸikliklerden, belirsizliklerden ve sorunlardan da korkarlar. Çocukların bu ani deÄŸiÅŸiklikleri tanımlamaları, anlamlandırmaları ve baÅŸ edebilmeleri zor olacaktır. Bu nedenle profesyonel destek almaları çok önemlidir. Bu tür bir travmadan sonra çocuÄŸun yaÅŸadığı ruhsal sorunlar, davranışlarındaki deÄŸiÅŸmelerle kendisini göstermeye baÅŸlayarak ruhsal açıdan ciddi bozukluklara kadar ilerleyebilir. Her çocuÄŸun tepkisi, yaÅŸanılan bu afet süresinde ve sonrasında farklılıklar gösterebilmekle birlikte çocukların yaÅŸlarına, geliÅŸimsel düzeylerine ve bu olaydan önceki yaÅŸam deneyimlerine göre deÄŸiÅŸebilir. Okul öncesi bir çocukta; daha çok uyku-iÅŸtah deÄŸiÅŸimleri, alt ıslatma, ebeveyninden ayrılma korkusu ve/veya ona yapışma davranışı, parmak emme, yeni ortaya çıkan korkular, kâbus görme, kendilerinin bu olaya neden olduÄŸuna dair düÅŸünceler ve suçluluk hissi, huzursuzluk hali olarak kendini gösterir. Okul çağı çocuÄŸundaki belirtiler; yaÅŸadığı depremi tekrarlayıcı ÅŸekilde hatırlama, baÅŸ aÄŸrısı gibi fiziksel belirtiler gösterme, huzursuzluk hali, okula gitmeye isteksizlik, dikkat ve konsantrasyon sorunları, okul baÅŸarısında düÅŸme, içe kapanma, ilgi kaybı, keyifsizlik ÅŸeklinde görülebilir. Ergenlerde ise bu ruhsal belirtiler; yoÄŸun sıkıntı hissi, depresyon, öfke davranışları, yaÅŸanılan travmanın tekrar tekrar gözünün önüne gelmesi, duygusal içe çekilme ve/veya gelecek kaygısı, riskli davranışlara eÄŸilim olarak karşımıza çıkabilir.

Rutinlerin Sürdürülmesi Önemli

Deprem sonrasında çocukların yaÅŸadığı ya da yaÅŸayabileceÄŸi olumsuz etkilenmeleri olabildiÄŸince azaltmak için en önemli ÅŸey, mümkün olduÄŸu kadar yakınları ile birlikte olmalarının saÄŸlanmasıdır. Çocuklarla, yaÅŸanılanlar hakkında bir ÅŸeyi saklamadan, yanlış bilgi vermeden, onların anlayabileceÄŸi bir dille konuÅŸulmalıdır. Çocukların sorularına doÄŸru ve basit cevaplar vermek, neler olduÄŸunu ve sonrasında neler yaÅŸayacağını, yaÅŸamında nelerin deÄŸiÅŸeceÄŸini onlara doÄŸru olarak açıklamak önemlidir. ÇocuÄŸa, ailesi ve yakınları ile birlikte güvende olduÄŸu hissettirilmelidir. Olanaklar ölçüsünde, çocuÄŸun gündelik alışkanlıklarını mutlaka sürdürmesi saÄŸlanmalıdır.

Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Dikkat

Bazı çocuklar, depremden biraz daha fazla etkilenmektedir. Travma sonrası hemen her bireyde yaÅŸanabilen korku, kaygı, çaresizlik, öfke, kafa karışıklığı, hissizleÅŸme gibi duygusal tepkiler eÄŸer 1 aydan uzun sürüyorsa veya artarak devam ediyorsa Travma Sonrası Stres BozukluÄŸu (TSSB) açısından çocuÄŸun, mutlaka bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristi tarafından deÄŸerlendirilmesi gerekir.

TSSB, deprem anının tekrar tekrar yaÅŸanması ve zihinden atılamaması, kapalı alanlara girememe, uyku sorunları, kabuslar, öfke, depresif belirtiler, hayaller görme, aşırı unutkanlık gibi birçok farklı belirtilerle kendini gösterebilir. Öte yandan, önceden var olan ve eÅŸik altı seyreden psikiyatrik bozukluklar travma ile birlikte eÅŸik üstüne çıkabilir. ÖrneÄŸin, çocuklarda nörogeliÅŸimsel bozukluk belirtileri (dikkat, öÄŸrenme bozuklukları, otizm spektrumu vb.) artış gösterebilir. Bu süreçte, çocuklarda gözlenen uyum ya da travma bozuklukları ile baÅŸ etmede, uzman yardımı gerekli ve önemlidir. Bu amaçla depremden etkilenen ve ilimize getirilen çocuk ve ergenlerimize yönelik KTÜ Farabi Hastanesi Çocuk-Ergen Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Bölümü'nde ‘Afet ve Travma PolikliniÄŸi’ açılmış olup hizmet vermeye baÅŸlamıştır.

 

Previous Next