DijitalleÅŸmenin hız kazandığı günümüzde, sürdürülebilir bir toplum inÅŸa etmenin en temel ÅŸartlarından biri "fırsat eÅŸitliÄŸi" ve "kapsayıcılık" ilkesidir. EÄŸitimde ve bilgiye eriÅŸimde sınırları kaldırmayı hedefleyen Karadeniz Teknik Üniversitesi, dijital kampüs altyapısında engelleri ortadan kaldıran yenilikçi bir adıma imza attı. Üniversitenin tüm öÄŸrencileri, akademik personeli ve vatandaÅŸlar için eÅŸit bir internet deneyimi sunma vizyonuyla hayata geçirilen bu uygulama, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin "eÅŸitsizliklerin azaltılması" ilkesini doÄŸrudan destekliyor. Bilgiye ulaÅŸmanın önündeki fiziksel, görsel veya biliÅŸsel tüm zorlukları teknolojiyle aÅŸan bu sistem, KTÜ’nün insan odaklı ve engelsiz üniversite vizyonunun en somut göstergesi olarak öne çıkıyor.

Tamamen kurum içi kaynaklarla, KTÜ Web Tasarım ve Programlama Birimi tarafından geliÅŸtirilen "EriÅŸilebilirlik Paneli", tek tıkla çalışan hazır profillerin yanı sıra kullanıcılara devasa bir "Özel Ayarlar" yelpazesi sunuyor. KTÜ Web sayfalarında yer alan eriÅŸilebilirlik ikonuna tıklandığında açılan bu akıllı panel sayesinde; kullanıcılar metinlerin boyutunu, satır aralıklarını ve harf boÅŸluklarını kendi okuma hızlarına göre milimetrik olarak ayarlayabiliyor veya disleksi hastaları için özel tasarlanmış, harf karışmasını önleyen fontu anında aktif edebiliyor. Sadece tipografiyi deÄŸil, ekranın görsel dünyasını da baÅŸtan aÅŸağı kiÅŸiselleÅŸtiren sistem; renk körlerine özel matris filtreleri, göz yorgunluÄŸunu önleyen agresif koyu mod ve mavi ışık filtreleri gibi hayat kurtaran özellikler barındırıyor. Okuma ÅŸeridi, yazıları anında sese dönüÅŸtüren okuma asistanı, büyük imleç desteÄŸi ve saniyeler içinde 8 farklı dile çeviri yapabilen altyapısı ile bu yenilik, KTÜ web sitesini herkes için tamamen özgür, anlaşılır ve kiÅŸiselleÅŸtirilebilir bir platforma dönüÅŸtürüyor.

KTÜ Web Tasarım ve Programlama Birimi tarafından geliÅŸtirilen EriÅŸilebilirlik Paneli’ndeki tüm özellikleri, iÅŸlevlerini ve ne iÅŸe yaradıklarını tek tek maddeler halinde ÅŸu ÅŸekildedir:

1. BÖLÜM: HIZLI PROFÄ°LLER (Tek Tıkla Hazır Kombinasyonlar)

Bu bölüm, kullanıcıların kendi durumlarına uygun hazır senaryoları tek bir dokunuÅŸla seçebilmelerini saÄŸlar. Sistem, arka planda o hastalık veya engel grubuna yönelik en ideal ayarları otomatik olarak birleÅŸtirir:

Az Gören Profili: Görme kalitesi düÅŸük olan bireyler içindir. Sitedeki tüm yazıları kalınlaÅŸtırır, satır aralıklarını açar, fare imlecini büyütür ve yazıları zemin rengine göre otomatik olarak en zıt renge (fark moduna) getirerek okunabilirliÄŸi maksimuma çıkarır.

Disleksi Profili: Okuma güçlüÄŸü çeken bireyler içindir. Sitedeki tüm yazıları disleksi hastalarına özel geliÅŸtirilen OpenDyslexic fontuna dönüÅŸtürür. Harf ve satır aralıklarını açar, yazıları sola yaslar ve bembeyaz ekranın harfleri titretmesini önlemek için gözü yormayan Mavi Işık (mat zemin) filtresini devreye sokar.

DEHB (Dikkat EksikliÄŸi) Profili: Odaklanma sorunu yaÅŸayan bireyler içindir. Sitedeki tüm kayan görselleri, animasyonları ve dikkat dağıtan hareketleri tamamen dondurur. Önemli baÅŸlıkları belirginleÅŸtirir ve kullanıcının sadece okuduÄŸu satıra odaklanmasını saÄŸlayan Okuma Åžeridi'ni açar.

Epilepsi Profili: Işığa duyarlı ve nöbet riski olan bireyler içindir. Ekrandaki tüm animasyonları ve hızlı yanıp sönen efektleri tamamen durdurur. Sitenin renk doygunluÄŸunu (saturasyonunu) ve parlaklığını kısarak parlamaları engeller.

Renk KörlüÄŸü Profili: Renkleri ayırt edemeyen bireyler içindir. Sitenin renk kontrastını artırır ve butonlar, linkler gibi tıklanabilir alanların üzerine özel çizgisel desenler (dokular) ekleyerek renkler görünmese bile butonların fark edilmesini saÄŸlar.

Katarakt Profili: Dünyayı buzlu bir camın arkasından görüyormuÅŸ gibi hisseden bireyler içindir. Bulanıklığı azaltmak için sitenin zıtlık oranını (kontrastını) yükseltir, yazıları büyütür ve ışık dağılmasını önlemek için yumuÅŸatıcı ekran filtresini açar.

YaÅŸlı Dostu Profili: YaÅŸ ilerlemesine baÄŸlı olarak görme ve koordinasyon kaybı yaÅŸayanlar içindir. Sitedeki yazıları otomatik büyütür, hareketli alanları durdurur, fare imlecini büyütür ve satırların takibini kolaylaÅŸtırmak için okuma ÅŸeridini aktif eder.

Motor Bozukluk Profili: Parkinson (el titremesi) veya felç gibi nedenlerle fareyi hassas kullanamayanlar içindir. Fare imlecini devasa boyutlara getirir. Sayfadaki tüm buton ve linklerin tıklama alanlarını (hitbox) CSS ile geniÅŸleterek, kullanıcının yanlışlıkla boÅŸluÄŸa tıklamasını önler.

2. BÖLÜM: ÖZEL AYARLAR (KiÅŸiselleÅŸtirilebilir Araçlar)

Kullanıcılar hazır profiller yerine, kendi rahatlıklarına göre aÅŸağıdaki ayarları tek tek açıp kapatarak siteyi özelleÅŸtirebilirler:

Dil Seçenekleri (Anında Çeviri)
Sitenin dilini tek bir tıklamayla tamamen değiştiren sistem, Google altyapısını kullanarak şu dilleri destekler:

Türkçe / Ä°ngilizce / Arapça / Rusça / Almanca / Fransızca / Ä°spanyolca / Portekizce

Renk KörlüÄŸü Filtreleri

• Kırmızı-YeÅŸil Filtresi (Protanopia): Kırmızı rengi algılayamayanlar için ekrandaki renk matrisini dönüÅŸtürür.
• YeÅŸil-Kırmızı Filtresi (Deuteranopia): YeÅŸil rengi algılayamayanlar için renk tonlarını yeniden ayarlar.
• Mavi-Sarı Filtresi (Tritanopia): Mavi ve sarı renkleri karıştıranlar için ekran renk dengesini deÄŸiÅŸtirir.
• Yüksek Kontrast: Sitedeki renklerin zıtlık oranını %150 artırarak ince detayların ve yazıların kolayca fark edilmesini saÄŸlar.

Arka Plan ve Kontrast Ayarları

• Koyu Mod (Dark Mode): Sitenin tüm beyaz ve açık renkli zeminlerini, fotoÄŸrafların rengini bozmadan gerçekçi bir koyu griye (#1a1a1a) dönüÅŸtürür; metinleri ise açık gri yapar. Gözü harika korur.
• Mavi Işık Filtresi: Ekranın arkasına pastel turuncu bir katman ekleyerek dijital ekranların yaydığı ve uykusuzluk/göz yorgunluÄŸu yapan mavi ışınları engeller.
• Gri Tonlama (Grayscale): Sitedeki tüm renkleri tamamen kaldırarak sayfayı siyah-beyaz hale getirir. Renk karmaÅŸasından rahatsız olanlar içindir.
• Resim Gizle: Sayfadaki tüm fotoÄŸrafları ve videoları %10 görünürlüÄŸe çekip bulanıklaÅŸtırır. Sadece metne odaklanmak isteyenler için tüm görsel kalabalığı yok eder.

Yazı ve Metin Ayarları

• Küçült (-) / Normal (A) / Büyüt (+): Sitedeki tüm metin boyutlarını kademeli olarak 2 katına kadar büyütebilir veya orijinal boyutuna sıfırlayabilirsiniz.
• Disleksi Font: Sitedeki tüm yazı tiplerini iptal ederek harflerin alt kısımları daha ağır olan ve harflerin zihinde dönmesini engelleyen özel OpenDyslexic yazı tipine geçer.
• Metin BoÅŸluÄŸu: Harflerin ve kelimelerin birbirine yapışık görünmesini engellemek için aralarındaki yatay boÅŸluÄŸu açar.
• Satır Aralığı: Alt alta gelen satırların birbirine karışmaması için dikey satır mesafesini geniÅŸletir.
• Sola Yasla: Ä°ki yana yaslanmış metinlerin oluÅŸturduÄŸu düzensiz boÅŸlukları engellemek için tüm paragrafları sola hizalar (Disleksi okumalarında hayati önem taşır).

Okuma Araçları

• Sesli Oku (Tıkla): Ekran okuyucuyu aktif eder. Kullanıcı fare ile sayfadaki herhangi bir paragrafa, baÅŸlığa veya butona tıkladığında, sistem o metni net bir Türkçe seslendirmeyle hoparlörden sesli olarak okur.
• Okuma Åžeridi: Ekrana yatay, koyu renkli ince bir cetvel ekler. Bu cetvel fareyi takip eder; böylece kullanıcı uzun metinleri okurken satır atlamaz ve gözüyle çizgiyi kaybetmez.
• BaÅŸlık Vurgusu: Sayfadaki tüm ana ve alt baÅŸlıkların (H1, H2, H3) soluna kalın pembe bir ÅŸerit ekler ve arkasını hafifçe renklendirir. Böylece sayfanın bölümleri netçe ayrılır.
• Büyük Ä°mleç: Fare iÅŸaretçisini (oku) kaybedenler veya görmekte zorlananlar için imleci, her zeminde fark edilebilen beyaz kenarlıklı, sivri uçlu, dev bir siyah ok (64x64 piksel) haline getirir.