''SoluduÄŸumuz havayı gün geçtikçe kirleten, insan ve tüm canlı hayatını tehtit eden azot oksit (NOx) gazlarının solar ışık altında tespit edilmesi ve yok edilmesi mümkün.''
Kimya bölümü, Anorganik Bilimdalı Doktora ÖÄŸrencisi Hilal FAZLI
Ülkemizde ftalosiyanin tabanlı solar ışık altında aktifleÅŸerek havadaki insan saÄŸlığına zararlı olan Azot oksit bileÅŸiklerini (NOX) oksitleyerek çevre dostu haline getirebilen bir kaplama malzemesi üretilmediÄŸinden ülke ihtiyacına yönelik söz konusu malzemenin üretilmesi fikri doÄŸmuÅŸ ve TiO2 tabanlı nikel metali içeren ftalosiyanin nanopartikülü sentezlenerek yüzeylere entegre edilmek amacı ile kaplama malzemesi üretilmiÅŸtir.
24 Mayıs 2024 tarihinde 2 haftalık süreç için CA20133, CROSS-BORDER TRANSFER AND DEVELOPMENT OF SUSTAINABLE RESOURCE RECOVERY STRATEGIES TOWARDS ZERO WASTE (FULLRECO4US) adlı Cost aksiyonu kapsamında Ä°talya’nın Ancona ÅŸehrindeki Politecnica Delle Marche Üniversitesinin malzeme mühendisliÄŸi bölümüne gittim. Orada yapacağım çalışmanın yanında danışman hocam sayın Prof. Dr. Zekeriya BIYIKLIOÄžLU’ nun desteÄŸi ile Antalya Akdeniz Üniversitesi Kimya bölümünde Doç Dr. Ömer KESMEZ hocam ve ekibinin desteÄŸi ve yardımları ile sentezlediÄŸim TiO2 tabanlı ftalosiyanin nanopartikülleri ile kaplanan cam malzemelerimi de yanımda getirdim.
Politecnica Delle Marche Üniversitesinde iç mekan kirletici gazların tespiti ve yok edilmesi üzerine çalıştıklarını farkettim ve kendi malzemelerimin de danışman hocamın da onayı ile bu analizlerde denenmesini istedim.
NOX bileÅŸenleri olan NO2 ve NO kirletici gazların fotokatalitik olarak parçalanabilmesi mümkündür. Bunun için güneÅŸ ışığı altında (UV ve Vis ışınları) aktive olabilecek bir madde ile muamele edilmesi ve oksitlenerek parçalanması gerekir. Günümüzde bu alanda en yaygın kullanılan fotokatalitik özelliÄŸe sahip madde TiO2’dir. Fotokatalitik sistemlerde TiO? gibi yarı iletkenler UV ışığı altında elektron ve delik çiftleri oluÅŸturmaktadır. Bu süreç NO gazının NO?' ye ve nihayetinde NO?? iyonlarına dönüÅŸümünü hızlandırmaktadır. Anyon halinde bulunan nitrat iyonları suda kolayca çözünebilir ve temizlenmesi ve arıtılması kolay hale gelmektedir.
Ancak TiO2 aldığı ışığı sadece UV bölgesinde adsorplayabilmektedir. Dolayısıyla TiO2’in görünür (Vis) bölgede de ışığı adsorplayabileceÄŸi özelliÄŸe sahip olabilmesi için Vis bölgesinde (görünür bölge) aktif fotokatalitik özelliÄŸe sahip bir malzeme ile birleÅŸtirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla solar ışık altında (UV + Vis) aktive olabilecek ve kolaylıkla elektron-boÅŸluk çiftleri oluÅŸturabilecek ve oluÅŸan OH- ve O2* (süperoksit) radikalleri sayesinde ortamdaki kirletici gazları (NO ve NO2) oksitleyerek çevre için zararsız olan nitrat iyonlarına dönüÅŸtürebilecektir.
Ä°talya/Ancona Politecnica Delle Marche Üniversitesinin malzeme mühendisliÄŸi bölümünde yaptığımız çalışmalar sonucunda ürettiÄŸimiz TiO2 tabanlı Ni metalli ftalosiyanin nano kaplama malzemesinin NO gazına karşı solar ışık altında bu alanda etkin kullanılan TiO2 nanomalzemesine kıyasla 18 kat daha iyi oksitlediÄŸi ve çevre dostu nitrat bileÅŸiklerine dönüÅŸtürdüÄŸünü tespit ettik.
Bu Çalışmanın Bize SaÄŸladığı Ä°mkanlar ve Gelecekteki Planlarımız
Yaptığımız bu çalışmanın iyi sonuçlanması akabininde yine danışman hocam sayın Prof. Dr. Zekeriya BIYIKLIOÄžLU hocamın teÅŸviki ile 2024-2025 dönemi TÜRK PATENT KURUMU’ nun düzenlemiÅŸ olduÄŸu ‘Patentler Yarışıyor’ yarışmasına doktora öÄŸrencisi olarak baÅŸvurmaya karar verdim. Öncelikle yaptığımız çalışmanın bir benzeri olup olmadığı hususunda bilgi almak için gerekli programlardan patent araÅŸtırması yaptım. Bu hususta deÄŸerli hocam Ögr. Gör. Kerim SÖNMEZ hocam her daim yardımcım oldu. Çalışmayı dünya çapında aradık ancak benzerini bulamadık. Bu durumda yarışmaya katılmaya kesin karar verdik.
Yarışmaya BaÅŸvuru Sürecimiz
Türkiyede ürettiÄŸimiz ve Ä°talyada analizlerini gerçekleÅŸtirdiÄŸimiz kaplama malzemesinin üretim prosesini, içeriÄŸin sentezini ve uygulama alanını kapsayan 3 farklı çalışmayı, daha önce Üniversitemiz Teknoloji Transfer Ofisi tarafından düzenlenen patent eÄŸitimine 2 kez katılmış olmam ve daha önce bir ulusal bir uluslar arası 2 patent baÅŸvurusunda bulunanlardan biri olmam dolayısıyla tecrübe kazanmam ve oradaki (TTO) sayın ÖÄŸr. Gör. Kerim SÖNMEZ hocamın da hatrı sayılır katkıları ve yönlendirmeleri ile Tarifnamelerini yazarak yarışmaya katıldım.
TÜRK PATENT kurumunun düzenlediÄŸi ‘Patentler Yarışıyor’ yarışmasına baÅŸvurduÄŸumuz 3 farklı patent baÅŸvurumuzdan 2 tanesine 3 ay gibi kısa bir süre içerisinde tescil verilmesine karar verilmiÅŸtir. 3. Patent baÅŸvurumuz ise son deÄŸerlendirme aÅŸamasında olduÄŸunu düÅŸünmekteyiz. Bu benim doktora sürecimde ve geleceÄŸim için önemli bir baÅŸarı olmuÅŸtur. Patent baÅŸvurularımızın ISIF 2025 TEKNOFEST’te de ödüle layık gösterilmesini umud ediyoruz. Gelecekte bu alanda kullanıma yönelik farklı nano malzemeler üreterek ülke endüstrisine katkıda bulunma planı içerisindeyiz.
Akademik Yolda Yürüyen Lisansüstü ÖÄŸrencilerine Öneriler
Lisansüstü dönemimiz boyunca bizlere verilen her fırsatı elimizden geldiÄŸince deÄŸerlendirmeye çalışmalıyız. Tabiki bunun için fırsattan da elzem olan unsur danışman hocalarımızdır. BaÅŸarılarımız onların desteÄŸi ile mümkün olabilir. Özgüvenimizi kazanmamız ve ‘ben bu konuda baÅŸarılı olabilirim’ algısını kendimize inandırmamız için danışman desteÄŸi gerçekten çok önemli. Onların bizleri doÄŸru yönlendirmesi ile baÅŸarıyı yakalamamızın kaçınılmaz olduÄŸuna inanmaktayım. Ben bu konuda çok ÅŸanslıyım.
Sizlere naçizane önerim, aklınızda bir plan bir proje var ise bunu paylaÅŸmaktan çekinmeyin. Yurt dışına gidebiliyorsanız durmayın. Orada öÄŸrendiklerimizi kendi ülkemize entegre edersek dışa bağımlılığı önemli derecede azaltabileceÄŸimiz önemli fırsatlar elde edebiliriz. Kendinize ve baÅŸarabileceÄŸinize inanın. En sevdiÄŸim sloganımızı söylemek isterim, YAÅžASIN BÄ°LÄ°M!
24 Eylül 2025
