İçkale (Yukarı Hisar) arkeolojik kazı çelışmaları, 27 Ağustos 2021 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Trabzon Müze Müdürlüğü, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar Belediyesi ve Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası'nın katılımı neticesinde imzalanan beşli işbirliği protokolü ile Trabzon Müze Müdürlüğü başkanlığı ve bölümümüz öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Yavuz koordinatörlüğünde başlamıştır. Çalışmalar her yıl belirli sürelerle devam etmektedir.
Devam eden kazı çalışmalarında Roma Dönemi, Bizans Dönemi, Komnenos Krallığı Dönemi, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi kültür katmanları ortaya çıkarılmıştır. Helenistik Döneme ait olan buluntular ve mimari yapı izleri tespit edilmiştir. Kazı çalışmalarında mimari yapı ve mimari yapı elamanları dışında farklı kategorilerde çok sayıda buluntu ele geçirilmiştir. Bu buluntular arasında; cam ve fresko parçaları, kemik ve metal objeler, sırlı ve sırsız seramikler, pişmiş toprak objeler, taş objeler ve mimari taş plastik parçalar bulunur.
Cam buluntular ağırlıklı olarak çeşitli formlarda saklama kaplarının dip, gövde, ağız, lüle/emzik, kulp ve pencere camı parçalarından oluşur. Takı eserleri arasında ise sade ve burmalı cam bilezik parçalarının varlığı dikkat çeker. Bunlar renkli ve sade olmakla birlikte nadiren sır kaplılarına da rastlanmıştır. Fresk parçaları çoğunlukla bozulmuş olsa da buluntular arasında fikir veren daha canlı renk ve parlak yüzeyli olarak günümüze kadar gelebilen örnekler de mevcuttur. Kalın ve ince harç tabakaları üzerine yapıldığı görülen fresklerde, fonda ağırlıklı olarak kahverengi, kırmızı ve yeşil desen, figür ve yazılarda siyah ve mavi renkler kullanıldığı gözlemlenmiştir. Kemik obje olarak torna işçilikli, geometrik desenli; ağırşak parçaları, kozmetik kaplar, zihgirler, kemik halkalar, mekikler, düğmeler, boncuklar ve kolye parçaları ele geçirilmiştir.
Metal buluntular fazlalık ve çeşitlilik bakımından dikkat çekerler. Ancak metal buluntular bölgenin nemli ve yağışlı ikliminden dolayı aşırı korozyonlu olarak ele geçirilmiştir. Metal buluntular arasında sikkeler önemli bir yer tutar. Fakat aşırı korozyona maruz kalan sikkelerin kondisyonları nispeten iyi olanları, restorasyon çalışmaları sonrasında daha net olarak değerlendirilebilecektir. Çoğunluk bakımından öne çıkan bir diğer metal grubu el yapımı çiviler/mıhlardır. Metal buluntular arasında; metal levha parçaları, yüzükler, ok uçları, menteşe ve mandallar, kulplar, bakır levha ve bakır teller, metal iğneler, anahtarlar, broş ve mühürler de bulunur.
Mimari taş plastik buluntular; kumtaşı ve Ünye taşı üzerine oyma tekniğinde yapılmış ve geometrik desenlerden oluşan bezemeyle alakalı parçalar ve mermerden yapılmış, geometrik desenli ve ajurlu korkuluk şebekesi parçalarından ibarettir. Pişmiş toprak objeler geometrik desenli tütün lüleleri ve boncuklardan ibarettir.
Seramik buluntular Trabzon İçkale’deki kazı çalışmaları sırasında hemen her kültür katmanında karşılaşılan ve nicelik yönünden fazla, nitelik bakımından farklılık gösteren önemli buluntulardır. Sırlı seramikler ve çanak çömlek türü buluntular iki ayrı grupta değerlendirilebilir. Bizans Dönemine ait sırlı seramikler çoğunlukla kazıma-sigraffito ve tek renkli sırlı seramikler olarak öne çıkarlar. Sigraffito seramiklerde geometrik ve bitkisel bezemelerin yanı sıra figürlü süslemeler de görülür. Tek renkli sırlı seramikler sade ve kabartma desenli olmakla birlikte sarı ve yeşil renk ağırlıklıdırlar. Sırlı seramikler arasında mavi-beyaz seramikleri ile de karşılaşılmıştır. Beyaz zemin üzerine mavi renkli çiçek, bitki dalı ve yapraklarından oluşan bezeme programına sahiptirler. Sade güzellikleri ile dikkat çekerler. Bunlar Osmanlı ve Bizans Dönemlerine aittir. Sırlı seramikler arasında, küçük parçalar halinde olmakla birlikte, siyah firnisli seramikler de ele geçmiştir. Bunlara bitki desenli baskı ve kabartma tekniğinde bezenmiş az sayıdaki seramikler de dâhil edilebilir.
13 Mart 2026
