Karadeniz Teknik Üniversitesi Stratejik AraÅŸtırma Merkezi (KTÜ-SAM) olarak, küresel sistemde meydana gelen siyasi, ekonomik ve teknolojik geliÅŸmeleri 6 ana baÅŸlık altında analiz etmeye devam ediyoruz.

1. Küresel Ekonomi Politik

• IMF Ekim 2026 Küresel Ekonomik Görünüm Raporu: Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomik büyüme beklentisini 2026 yılı için %3,1, 2027 yılı için ise %3,4 olarak açıkladı. Küresel enflasyonun enerji ve gıda fiyatlarındaki baskılar nedeniyle %4,7 seviyesinde kalması beklenirken, küresel ekonomideki direncin "kırılgan ve eÅŸitsiz" bir yapıya büründüÄŸü vurgulandı.

• Avrupa BirliÄŸi Rekabetçilik ve Bütçe Zirvesi: 15-16 Ekim 2026 tarihlerinde Brüksel'de toplanan Avrupa BirliÄŸi Liderler Zirvesi'nde (EU Council), Avrupa'nın küresel rekabet gücünü artırmaya yönelik Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) güncellemeleri masaya yatırıldı. BirliÄŸin, ekonomik ve teknolojik otonomisini saÄŸlamak adına yeni sanayi teÅŸvik paketlerini devreye alması hedefleniyor.

2. Uluslararası Güvenlik ve Jeopolitik

• Orta DoÄŸu ve Lübnan'da Ä°stikrar Arayışları: Ä°srail-Filistin çatışmasının bölgesel yayılımını engellemek amacıyla uluslararası toplumun Lübnan'da istikrarı saÄŸlama çabaları hız kazandı. Avrupa BirliÄŸi ve bölge ülkeleri, insani krizlerin derinleÅŸmesini ve çatışmaların daha geniÅŸ bir coÄŸrafyaya sıçramasını önlemek için diplomatik temaslarını yoÄŸunlaÅŸtırdı.

• Avrupa'nın Ortak Savunma Entegrasyonu: Brüksel'deki zirvede Ukrayna'ya yönelik kesintisiz destek ve Avrupa'nın savunma entegrasyonu en önemli gündem maddelerinden biri oldu. Artan jeopolitik krizler karşısında AB'nin 27 üyesiyle ortak bir dış politika ve savunma mekanizması kurma çabaları ivme kazanıyor.

3. Çevre, Ä°klim ve Toplum

• Amerika Kıtası ve Avrupa'da Aşırı DoÄŸa Olayları: Ä°klim krizinin yıkıcı etkileri Ekim ayının üçüncü haftasında farklı kıtalarda hissedildi. Meksika'nın Pasifik kıyılarını vuran Simon Kasırgası ve Rachel Tropikal Fırtınası can kayıplarına yol açarken; Åžili'de ÅŸiddetli yağışlar, Ä°spanya'da ani sel felaketleri ve Kaliforniya'daki (Bouquet Fire) orman yangınları nedeniyle geniÅŸ çaplı tahliyeler gerçekleÅŸtirildi.

• Hindistan'da Sel ve AB OrmansızlaÅŸma Yasası: Hindistan'ın Bihar bölgesinde nehirlerin taÅŸması sonucu yaklaşık 1 milyon insan sellerden olumsuz etkilendi. Öte yandan, Avrupa BirliÄŸi'nin küresel tarım ve emtia tedarik zincirlerini derinden etkileyecek olan "OrmansızlaÅŸma YönetmeliÄŸi"nin (Deforestation Regulation) Aralık ayında yürürlüÄŸe girmesi öncesinde uluslararası ticaret kurallarının yeniden ÅŸekillenmesi bekleniyor.

4. Karadeniz Havzası ve Avrasya Jeopolitiği

• Türkiye'nin BaÄŸdat'taki Ä°Ä°T Diplomasisi ve Ä°slam Dünyasına LiderliÄŸi: DışiÅŸleri Bakanı Hakan Fidan, 18 Ekim'de BaÄŸdat'ta düzenlenen Ä°slam Ä°ÅŸbirliÄŸi TeÅŸkilatı (Ä°Ä°T) toplantısında, Filistin meselesi baÅŸta olmak üzere bölgesel krizlere karşı Ä°slam dünyasının ortak hareket etmesi ve dayanışma içinde olması gerektiÄŸini güçlü bir ÅŸekilde vurguladı. Zirvede ayrıca Türkiye ile Irak arasındaki ikili iliÅŸkilerin ve bölgesel kalkınma vizyonunun stratejik boyutu bir kez daha teyit edildi.

• Türkiye-Azerbaycan Stratejik Ortaklığının DerinleÅŸmesi: Bölgesel enerji ve güvenlik politikalarında Türkiye ile Azerbaycan arasındaki "Ä°ki Devlet, Tek Millet" vizyonu kararlılıkla ilerliyor. Kafkasya'da kalıcı barışın ve istikrarın en büyük teminatı olan bu sarsılmaz baÄŸ, iki ülkenin enerji ve askeri iÅŸ birliÄŸini küresel ölçekte bir güç çarpanına dönüÅŸtürüyor.

5. Enerji Diplomasisi ve Çok Taraflılık

• Kafkasya Enerji Hatlarının GüvenilirliÄŸi: Türkiye'nin, Azerbaycan petrollerini ve doÄŸalgazını küresel pazarlara güvenli bir ÅŸekilde ulaÅŸtıran stratejik bir enerji merkezi (hub) olma rolü, bölgedeki istikrarın belkemiÄŸi konumunda. Küresel enerji tedarik hatlarının güvenliÄŸi, Avrupa'nın enerji arz güvenliÄŸi stratejilerinin merkezinde yer almayı sürdürüyor.

• Küresel Enerji Fiyatları ve Enflasyon Baskısı: IMF verilerine göre, Orta DoÄŸu ve Karadeniz havzasındaki jeopolitik risklerin enerji ve emtia fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskısı, küresel enflasyonun yapışkan kalmasına neden oluyor. Bu tablo, tedarik zinciri güvenliÄŸini saÄŸlayacak çok taraflı enerji anlaÅŸmalarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

6. Uluslararası İlişkiler, Teknoloji ve Yapay Zeka (AI)

• IMF'den Yapay Zeka ve Siber Risk Uyarısı: Uluslararası Para Fonu (IMF), Ekim 2026 raporunda yapay zeka (AI) teknolojilerinin küresel ekonomiyi ve uluslararası ticareti tamamen yeniden ÅŸekillendirdiÄŸine dikkat çekerken, finansal sistemlerde giderek artan "siber riskler" konusunda üye ülkelere acil uyarılarda bulundu.

• Diplomaside Teknolojik Regülasyon Ä°htiyacı: Ekonomik ve siyasi görünümleri hızla deÄŸiÅŸtiren algoritmik sistemler ve siber tehditler, devletlerin ulusal güvenlik stratejilerini teknoloji odaklı olarak güncellemelerini zorunlu kılıyor. Kurumsal yapıların siber saldırılara karşı dayanıklılığı (resilience), dijital diplomasinin ve küresel yönetiÅŸimin yeni odak noktası haline gelmiÅŸ durumdadır.