Biyomedikal Görüntülemede Yapay Zekâ Çözümü: Hem Yeni Bir Odaklama Yöntemi Hem de Zengin Bir Veri Seti Dünya Genelindeki AraÅŸtırmacılara Sunuldu
Mikroskop altında incelenen hücre ve dokularda yaÅŸanan "bir yer odaktayken diÄŸer yerin bulanık kalması" sorununa yapay zekâ ile çözüm getirildi. TÜBÄ°TAK 3501 ve uluslararası araÅŸtırma bursları kapsamında Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Ä°laç ve Farmasötik Teknoloji Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezi (Ä°LAFAR), Trabzon Üniversitesi ve The Ohio State University (ABD) ortaklığıyla geliÅŸtirilen yöntem ve paylaşılan yeni veri seti, bilgisayar bilimleri alanının saygın yayınlarından The Journal of Supercomputing dergisinde yayımlandı.
Mikroskopta "Bulanık Alan" Problemi Nasıl Çözüldü?
Tıbbi teÅŸhislerde ve ilaç/biyoloji araÅŸtırmalarında mikroskop kullanılırken karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, cihazların aynı anda yalnızca tek bir derinlik katmanına odaklanabilmesidir. Numunenin bir kısmı net görünürken, üstte veya altta kalan kısımları bulanık çıkmaktadır. Bu durum, uzmanların incelemelerini zorlaÅŸtırdığı gibi bilgisayarlı otomatik teÅŸhis sistemlerinin de hata yapmasına neden olabilmektedir.
AraÅŸtırmacılar, insan beynindeki görsel algıyı temel alan geliÅŸmiÅŸ bir yapay zekâ modeli geliÅŸtirdi. Bu sistem, mikroskopla farklı odak derinliklerinde çekilmiÅŸ görüntüleri otomatik olarak taramakta ve her karenin en net kısımlarını kusursuz biçimde bir araya getirerek numunenin baÅŸtan sona tamamen net olduÄŸu tek bir görüntü üretmektedir.
GeliÅŸtirilen yöntemin mikroskoplara entegrasyonu ile hassas ve net görüntünün ve buna baÄŸlı deÄŸerlendirmelerin kritik olduÄŸu klinik (örneÄŸin patalojik teÅŸhis, tüp bebek tedavisi vb.) ve klinik öncesi araÅŸtırmalarda (farmakolojik deÄŸerlendirme, nörobilim ve hücresel araÅŸtırmalar) hız artacak, doÄŸruluk ve baÅŸarı oranı yükselecektir.
Görüntüye Yapay Detay Eklenmiyor, Gerçek Doku Korunuyor
Tıbbi ve farmasötik analizlerde görüntüye yapılacak en küçük yapay müdahale bile yanlış deÄŸerlendirmelere yol açabilmektedir. GeliÅŸtirilen yöntemin en kritik üstünlüÄŸü; görüntüyü yapay piksellerle yeniden çizmek yerine, her noktanın en net orijinal pikselini doÄŸrudan çekilen gerçek görüntülerden seçmesidir. Böylece dokuların gerçek renkleri ve hücresel detayları bozulmadan korunmaktadır.
Bilim Dünyasına Hem Yeni Bir Model Hem de Kapsamlı Bir Veri Seti
Çalışma sadece yeni bir yöntem sunmakla kalmamakta, dünyadaki diÄŸer araÅŸtırmacıların da bu alanda çalışabilmesi için geniÅŸ bir mikroskobik görüntü arÅŸivi sunmaktadır.
Kodlar ve Veriler Açık EriÅŸime Sunuldu
GeliÅŸtirilen yapay zekâ modelleri, kaynak kodları ve oluÅŸturulan veri setleri tüm dünyadaki araÅŸtırmacıların kullanımına açık olarak paylaşıldı:
29 AÄŸustos 2026
