ÖĞRENCİ İŞ YÜKÜNE DAYALI AVRUPA KREDİ TRANSFER SİSTEMİ (AKTS) HESAPLAMA KILAVUZU

1. AKTS Nedir?

Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS), Bologna Süreci çerçevesinde oluşturulmuş bir akademik kredi ve tanınma sistemidir. Sistemin temel amacı; farklı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören değişim öğrencilerinin almış oldukları derslerin ve elde ettikleri öğrenme çıktılarının ilgili kurumlar arasında karşılıklı ve adil bir biçimde tanınmasını güvence altına almaktır.

2. AKTS Kredisi ve Temel Eşdeğerlikler

AKTS kredisi; bir derste belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşabilmek için öğrencinin harcaması gereken toplam iş yükünü sayısal olarak ifade eden değerdir. Kredi hesaplamasının belirleyici ölçütü, ders saati değil; öğrenci iş yüküdur.

Bir akademik yılda zorunlu olarak tamamlanması gereken toplam AKTS değeri 60, bir yarıyılda ise 30'dur. Bu doğrultuda KTÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri için bir yarıyıldaki beklenen toplam iş yükü 750–900 saat arasında değişmektedir (30 AKTS × 25–30 saat).

3. Öğrenci İş Yükü Kapsamı

Öğrenci iş yükü; bir dersin öğrenme çıktılarına ulaşabilmek amacıyla öğrencinin hem ders içinde hem de ders dışında gerçekleştirdiği tüm öğrenme etkinliklerini kapsar. Bu etkinlikler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Derse katılım (sınıf, laboratuvar, uygulama, saha çalışması vb.)
• Ders öncesi ve sonrası hazırlık çalışmaları
• Ödev, araştırma, proje ve alan çalışması hazırlama
• Ara sınav ve dönem sonu sınavı için hazırlık ve sınav süresi
• Seminer, atölye ve benzeri akademik etkinlikler

Örnek: 2 AKTS'lik bir ders için öğrencinin harcaması beklenen toplam iş yükü yaklaşık 50–60 saattir. Bu süre; derse devam, hazırlık, ödev ve sınav süreçlerini bütünüyle kapsamaktadır.

4. İş Yükünü Etkileyen Faktörler

AKTS kredisi yalnızca haftalık ders saatiyle doğru orantılı değildir. Aşağıdaki etkenler iş yükünü doğrudan belirler:

• Dersin içerik derinliği ve kapsamı
• Seçilen öğretim yöntemleri (anlatım, tartışma, vaka analizi, proje çalışması vb.)
• Kullanılan ölçme ve değerlendirme araçlarının niteliği
• Bağımsız araştırma, okuma ve proje hazırlığı için ayrılması gereken süre
• Ders programının genel yapısı ve diğer derslerle uyumu

Bu nedenle haftalık ders saati görece az olmakla birlikte kapsamlı bireysel çalışma gerektiren bir dersin AKTS değeri, haftalık ders saati daha fazla olan bir dersten yüksek olabilir. Belirleyici olan, ders içeriğiyle orantılı iş yüküdur.

5. AKTS İş Yükü Belirleme Süreci

Bir dersin AKTS kredisinin belirlenmesinde aşağıdaki adımlar sırasıyla izlenmelidir:

Adım 1 — Öğrenme Çıktılarının Belirlenmesi Dersin sonunda öğrencinin kazanması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinlikler açık ve ölçülebilir biçimde tanımlanmalıdır.

Adım 2 — Öğretim Etkinliklerinin Planlanması Hedeflenen çıktılara ulaşmak için kullanılacak öğrenme-öğretme yöntemleri (anlatım, tartışma, uygulama, proje vb.) ve bunlara karşılık gelen süre belirlenmesi gerekmektedir.

Adım 3 — Değerlendirme Tekniklerinin Seçilmesi Öğrenme çıktılarının ne ölçüde kazanıldığını ölçecek uygun değerlendirme araçları (sınav, ödev, sunum, raporlama vb.) seçilmelidir.

Adım 4 — Etkinlik Sürelerinin Hesaplanması Her etkinlik türü için öğrencinin harcayacağı süre saat cinsinden tahmin edilmeli; bu süreler toplanarak dersin toplam iş yükü hesaplanmalıdır.

Hesaplama Örneği: Toplam iş yükü 66 saat olarak belirlenen bir dersin AKTS değeri → 66 ÷ 30 = 2,2 → 2 AKTS (tam sayıya yuvarlanır).

Adım 5 — BYS'ye Girişin Yapılması Hesaplanan iş yükü süreleri, KTÜ Bilgi Yönetim Sistemi (BYS) üzerinden öğretim elemanı şifresiyle oturum açılarak AKTS İş Yükü Tablosu menüsüne saat bazında girilmelidir. Sistem, girilen verilere dayanarak dersin AKTS kredisini otomatik olarak hesaplar.

Adım 6 — Standart Kredi Sınırının Kontrol Edilmesi Hesaplanan AKTS değeri, ders programında o derse tahsis edilen standart AKTS sınırını aşmamalıdır. Dönem içi etkinlikler, sınavlar ve ödevler bu sınır gözetilerek planlanmalı; iş yükü belirlenen kredi değeriyle uyumlu tutulmalıdır.

6. Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• AKTS kredisi tam sayı olarak ifade edilmelidir; ondalıklı değerler sistematik olarak tam sayıya yuvarlanan biçimde hesaplanmaktadır.
• Zorunlu ve seçmeli dersler ile proje, uygulama ve alan çalışması gibi tüm eğitim faaliyetleri için AKTS kredisi belirlenmelidir.
• Her öğretim elemanı, kendi dersiyle ilgili öğrenci iş yükünü en doğru şekilde kendisi takdir edebilecektir. AKTS hesaplaması bu gerçekçi takdir üzerine inşa edilmektedir.