Doktora Tezi Görüntüleme

Öğrenci: Enver AKARYALI
Danışman: Prof. Dr. Necati TÜYSÜZ
Anabilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: Arzular (Gümüşhane KD-Türkiye) Altın Yatağının Jeolojik, Mineralojik, Jeokimyasal ve Kökensel İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Kabul Tarihi: 1/9/2010
Sayfa Sayısı: 174
Tez No: Dt798
Özet:

      Arzular (Gümüşhane, KD Türkiye) cevherleşmesi, Eosen yaşlı Alibaba Formasyonu

içinde KD-GB doğrultulu KB’ya eğimli ve yaklaşık DB doğrultulu K’ye eğimli damarlara

      fay kontrollü olarak yerleşmiştir. Sahadaki asıl cevherleşmeler Kuzdağı Sırtı mevkiinde

K70D doğrultu bir kırık zonu içinde gelişmiştir. Cevherli silis damarları 0.1-0.3 m

      kalınlığında olup devamlılık göstermezler. Cevherleşmede yaygın olarak boşluk dolgusu

ve bantlı yapı gözlenmektedir. Ana cevher minerallerini galen, sfalerit, pirit, kalkopirit ve

      tetrahedritle birlikte eser miktarda altın oluşturmaktadır.

Mineral kimyası analizlerine göre, piritlerde düşük Co ve Ni değerleri olduğu,

      kalkopiritlerde Zn’nin Cu ve Fe ile negatif korelasyon gösterdiği, sfaleritlerde Fe’nin Cd

ve Mn ile birlikte hareket ettiği ve Zn ile Fe arasında iyon değişimi olduğu tespit edilmiştir.

      Ayrıca tüm fahlerz minerallerinin tetrahedrit bileşiminde olduğu ve gümüşün galenlerde

bulunmadığı sadece tetrahedritlerin bileşiminde olduğu belirlenmiştir.

      Cevherden yan kayaca doğru kuvars, serizit, K’lu Feldspat kaolinit, Fe Klorit, albit,

Mg klorit ve epidot en yaygın gözlenen alterasyonun mineralleridir. Damara dik bir hat

      boyunca örneklenen profillerde hareketsiz elementler Zr, Hf, Nb, Al ve Ti’dir. Bu

hareketsiz elementlere göre yapılan nispi (%) ve net (g/100g) kütle değişim

      hesaplamalarına göre; 1, 3 ve 5 nolu profillerde net kütle artışı, 2 ve 4 nolu profillerde ise

net kütle kaybı söz konusudur.

      Sıvı kapanımlardan ölçülen homojenleşme sıcaklıkları, kuvarslarda 130°C ile 295°C

arasında, sfaleritlerde ise 90°C ile 133°C arasındadır. Cevher oluşturan sıvıların

      NaCl±KCl±MgCl2-H2O sisteminde, 0.7-12.4 ağ. % NaCl tuzluluğa ve 0.79-0.97 g/cm3

yoğunluğa sahip olması cevherleşmenin epitermal sistemde oluştuğunu gösterir.

      Pirit, galen ve sfalerit minerallerinden yapılan kükürt izotoplarının analiz değerleri -

1.2 ‰ ile 3 ‰ aralığındadır. Bu değişim minerallerin oluşumunu sağlayan kükürtün

      magmatik kökenli olduğunu gösterir. Cevherin ortalama oluşum sıcaklığı, kükürt izotop

termometresi ile 244-291°C arasında hesaplanmıştır. Oksijen izotop değerleri 15.0 ‰ ile

      16.7 ‰ arasında ve hidrojen izotop değerleri ise -87‰ ile -91‰ arasındadır.

Anahtar Kelimeler: Gümüşhane, Arzular, Epitermal, Altın, Kütle Artışı ve Kaybı, Sıvı

      Kapanım, Duraylı İzotop