Doktora Tezi Görüntüleme

Öğrenci: İbrahim Uysal
Danışman: Prof. Dr. M. Burhan Sadıklar
Anabilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: Muğla (GB-Türkiye) üst manto peridotitleri ve ofiyolitik kromititlerinin petrolojileri: Mineral kimyası, ana oksit-iz element-NTE-PGE jeokimyası, PGE mineralojisi ve Re-Os izotop sistematikleri
Tezin Türü: Doktora
Kabul Tarihi: 27/12/2007
Sayfa Sayısı: 288
Tez No: Dt618
Özet:

      Muğla ili (GB-Türkiye) ve yakın civarında yüzeyleyen manto peridotitleri; modal bollukları,

jeokimyasal özellikleri ve mineral kimyaları dikkate alınarak Kpir-harzburjit, tüketilmis harzburjit

      ve dunitler olmak üzere üç alt gruba ayrılmıstır. Kpir-harzburjitler, tüketilmis harzburjit ve

dunitlere göre yüksek Ca, Al ve NTE içeriklerinin yanı sıra Al bakımından daha zengin

      ortopiroksen ve klinopiroksen ve Cr# değerleri düsük spineller ile karakteristiktir. Kpirharzburjitlerin,

okyanus açılması esnasında, yaklasık %10’luk bir kısmî ergime sonucu olusan ve

      187Os/188Os oranları bakımından zengin yüksek-Al kromititlerini kristallendiren OOSB-tip

ergiyiklerin mantodan ayrılmasıyla geride kalan manto kayaları oldukları düsünülmektedir. Buna

      karsılık, tüketilmis harzburjitlerin bir yitim zonunda, dalan okyanusal kabuktan türeyen sıvıların,

daha önceden kısmen tüketilmis Kpir-harzburjitleri tekrar ergitmesiyle olusan ve 187Os/188Os

      oranları bakımından yüksek-Al kromititlerine oranla kısmen daha fakir yüksek-Cr kromititlerini

kristallendiren boninit karakterli sulu ergiyiklerin ayrılmasıyla geride kalan manto kalıntıları

      oldukları, bu ergiyikler ile manto kayalarının etkilesimi sonucu ise dunitlerin olustuğu

savunulmaktadır.

      Söz konusu kromititler çoklukla yüksek-Cr içerikli olup Plâtin Grubu Element (PGE)

bollukları 61-1305 ppb arasındadır ve genellikle PPGE (Rh, Pt, Pd)’lere nazaran IPGE (Os, Ir, Ru)

      içerikleri bakımından daha zengindir. Buna bağlı olarak kromit kristalleri bünyesinde en sık

rastlanan PGM olarak, değisik miktarlarda Os içeriğine sahip laurit-erliçmanit serisi mineraller

      gözlenmistir. Os-Ir-Ru ve Ru-Fe-Os alasımları, irarsit ve kasinit’in yanı sıra ofiyolitik kromititler

için karakteristik olmayan Pt-Fe alasımları da (izoferroplâtin) birincil kapanımlar olarak

      belirlenmistir. Kısmen altere olmus bir kromitit örneğinde, alterasyonun kromit kristalleri

bünyesinde kapanımlar durumunda olan laurit minerallerini etkilediği ve Ru-oksit fazlarına

      dönüstürdüğü gözlenmistir. Ayrıca, yüksek-Cr kromititlerine ait kromit kristalleri bünyesinde

birincil kapanımlar olarak tespit edilen olivin ve klinopiroksen minerallerinin yanı sıra, amfibol ve

      flogopit gibi sulu silikatların varlığı, bu kromititlerin bir yitim zonunda olusan sulu ergiyiklerden

itibaren kristallendiğini desteklemektedir.

      Anahtar Kelimeler: Muğla, Manto peridotitleri, Ergiyik-kayaç etkilesimi, Ofiyolitik kromititler,

Plâtin Grubu Elementler, Plâtin Grubu Mineraller, Re-Os izotopu