Doktora Tezi Görüntüleme

Öğrenci: Yahya ÖZPINAR
Danışman: Prof. Dr. Mustafa ASLANER
Anabilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: DENİZLİ-ACIPAYAM BATISI’ NIN JEOLOJİK, PETROGRAFİK ve PETROKİMYASAL İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Kabul Tarihi: 1/6/1987
Sayfa Sayısı: 220
Tez No: Dt23
Özet:

      İnceleme alanındaki tortul kayaçlarda ayırtlanan litolojik birimler yaşlıdan gence doğru şu şekilde sıralanmaktadır: Permiyen kuvarsit ve mor renkli kumtaşları, Üst Triyas dolomitleri, Liyas dolomitik kireçtaşları ve Algli kireçtaşları, Dogger kireçtaşları, Malm-Alt nretase kireçtaşları, Üst Kretase Rudistli kireçtaşları, Üst Kretase pelajik kireçtaşları, Üst Kretase-Paleosen flişi, Oligosen molası, Alt Miyosen çakıltaşı ve kumtaşları, Burdigaliyen kireçtaşları,Pliyosen kırıntı çökelleri, Kuvaterner eski alüvyonları, yeni alüvyonları, alüvyon yelpazeleri ve yamaç molozlarıdır.

      İnceleme alanında Kampaniyen-Maestrihtiyen'e kadar tüm Mesozoyik'te sığ bir denizel ortamda kalın bir karbonat çökelimi oluşmuştur. Kampaniyen-Maestrihtiyen'den Paleosen sonuna kadar derin deniz çökelleri meydana gelmiştir.

      Ofiyolitik seri inceleme alınındaki bugünkü yerini tektonik olarak olasılıkla, Lütesiyen’de veya Lütesiyen-Oligosen evresinde almıştır. Ofiyolitik kayaçlar, ultrabazik kayaçlar ve ultrabazik kayaçları kesen bazik dayklar olmak üzere iki esas kısımdan oluşmuştur.

      Ultrabazik kayaçlar çoğunlukla harzburjit olup, az olarak dünit ve lerzolitten ibarettir. Ultrabazik kayaçlar kendi aralarında geçişli olarak bulunurlar. Peridotitlerde serpantinleşme oranı nisbeten azdır. Fazlaca serpantinleşmiş peridotitler ve serpantinitler çoğunlukla tektonik hatlarda bulunur.

      Ultrabazik kayaçları kesen bazik dayklar gabro, gabro-norit, dolerit, diyabaz ve bir yerde tesbit edilen kuvarslı diyoritten ibarettir. Ayrıca ultrabazik kayaçların aşırı tektoniğe uğramış zonlarında ve serpantinitler içinde çok sayıda ve küçük boyutta rodenjitler de yer almıştır. Ofiyolitik seride %5 oranında katılımları bulunan bazik kayaçlar kimyasal bileşimlerine göre toleyitik karekterde olup, bileşimleri abisal toleyitler (okyanus ortası sırtlar)ile benzerlik gösterir.

      İnceleme alanında magmatik kayaç olarak ayrıca, Üst Kretase-Paleosen flişi içinde ara katkı olarak bulunan spilitler de yer alır. Kimyasal bileşimleri değişik diyagramlara göre alkali karekterde olup, kıta içi bazaltlarıyla benzerlik göstermiştir.

      Metamorfik kayaç olarak, ofiyolitik serinin yerleşimi esnasında tabandan ve çevreden koparılarak getirilen amfibolit, kuvarsit, kalkşist ve yeşil şist görünümündeki metamorfik kayaçların blok ve mercekleri dışında ayrıca, inceleme alanının kuzey kesiminde hafif metamorfizma geçirmiş Üst Kretase pelajik kireçtaşları ve Üst Kretase-Paleosen flişi yer almaktadır.

      Bölgede Preneen, Stiriyen ve Rodaniyen fazlarının etken oldukları saptanmıştır.

      Paleosen ve daha önceki birimlerdeki kıvrımlar sıkı ve dar olup, çoğunlukla antiklinoryum ve senklinoryum şeklinde oluşmuştur, kıvrım eksenleri kabaca E-W dır. Belirlenen egemen, normal fay takımları NE-SW, N-S, NNE-SSW, NNW-SSE doğrultuludur.

      İnceleme alanındaki Üst Triyas dolomitleri, Üst Kretase-Paleosen flişi üzerine bindirmiş, ofiyolitik seri de hem Mesozoyik ve hem de Üst Kretase-Paleosen flişi üzerine bindirmiş olarak bulunurlar.

      Bölge Oligosen molaslarının çökeliminden önce kabaca NNW-SSE sıkışma gerilimlerin etkisinde kalmış Paleosen ve daha yaşlı birimler kıvrımlanarak su üstü olmuştur. Geç Miyosen'den sonraki dönemde ise, NW-SE dan, NE-SW’ ya değişen sıkışma fazlarını izleyen ve ona dik yönde gelişen çekme gerilmelerinden etkilenmişler ve inceleme alanındaki normal fay takımlarını oluşturmuşlardır.

      Peridotitlerde çoğunlukla harzburjitler içinde çok sayıda kromit oluşumları vardır. Bunlar Mevlütler ve Çatak kesimlerinde sürekli zonlar oluşturmuşlardır. Peridotitler içindeki manyezit ve talk oluşumları küçük boyutludur ve ekonomik değerde değildirler.

      Üst Kretase Pelajik kireçtaşları ve Üst Kretase-Paleosen flişi içinde çoğunlukla küçük boyutlu manganez oluşumları yer almıştır.

      İncelenen sahada ekonomik değerde kaya unu (Üst Triyas dolomiti), taş ocağı ve alüvyon yelpaz eleri mevcuttur.