Doktora Tezi Görüntüleme

Öğrenci: Orhan KARSLI
Danışman: Doç. Dr. M.Burhan SADIKLAR
Anabilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: GRANİTOYİD KAYAÇLARDA MAGMA ETKİLEŞİMLERİ İÇİN PETROGRAFİK, MİNERALOJİK VE KİMYASAL BULGULAR: DÖLEK VE SARIÇİÇEK PLÜTONLARI (GÜMÜŞHANE, KD-TÜRKİYE)
Tezin Türü: Doktora
Kabul Tarihi: 11/2/2002
Sayfa Sayısı: 226
Tez No: 338
Özet:

      Granitoyid kayaçların, petrografik, mineralojik ve kimyasal özellikleri, bu kayaçların oluşum modellerini açıklayabilmek için yeterli deliller bulundururlar. Bütün bu özelliklerin belirlenebilmesine rağmen, plütonların oluşum modelleri ve petrografik, mineralojik ve kimyasal karakterleri ile oluştukları jeotektonik ilşkilendirilmeleri hakkında önemli görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Bu durum göz önüne alınarak, Doğu Pontidlerin Güney Zonu’nda yüzeylenmiş olan Dölek ve Sarıçiçek Plütonlarının oluşum modellerinin incelenmesine yönelik yapılan bu çalışma, plütonlardaki ana kayaç ve kayaç kapanım ilişkilerini ve kapanımların kökenini petrografik mineralojik ve kimyasal açıdan irdeleyerek, bu kayaçların magmalarının evrimini açıklamaktan ibarettir.

       Geç Eosen sürecinde (42.7 ± 2.2 – 44.1± 1.1 My.) oluştukları belirlenen Dölek ve Sarıçiçek Plütonları petrografik, mineralojik ve kimyasal açıdan benzerlik sunarlar. Plütonlar modal olarak, granit, granodiyorit, kuvarslı monzonit ve kuvarslı monzodiyorit bileşimli ana kayaçların yanısıra, diyorit, kuvarslı diyorit, monzodiyorit ve kuvarslı monzodiyorit bileşimli kayaç kapanımları içermektedirler. Çogunlukla plajiyoklas, kuvars, ortoklas, biyotit, amfibol, Fe-Ti oksit, piroksen, sfen, apatit ± klorit ve epidot mineral birlikteliğinden oluşan ana kayaç ve kayaç kapanımları bu bakımdan benzerlik sunarlar. Söz konusu kayaçlar, elde edilen verilere göre, I-tipi, yüksek potasik kalk-alkalin ve metalümin karakterli olup, daha çok volkanik yay granitlerine (VYG) benzemektedirler.

       Ana kayaç ve kayaç kapanımlarının kristallenmeleri esnasındaki oksijen fugasiteleri (fO2) katılaşma sıcaklıkları (T, 0C) ve basınçları (P, kbar) birbirine oldukça yakındır. Bu yakınlık, büyük bir olasılıkla, kabuksal karakterli asit bileşimli magma ve üst manto kökenli olduğu düşünülen bazik bileşimli, eş zamanlı iki ayrı magmanın etkileşimleri sonucu oluşmuştur. Bu şekilde bir benzerliğin ancak termal ve bileşimsel bakımdan dengeye ulaşmış, viskozite tezatlıkları azalmış eş zamanlı magmalar arasında gerçekleşebileceği anlaşılmıştır. Kayaç kapanımları, ana kayaçlar ile eş yaşlı bir kristalizasyonun ürünü olarak ortaya çıkmışlardır.

       Ana , iz ve nadir toprak element (NTE) değişimleri, kayaçların oluşumu sırasında kristallenmeyle farklılaşma (fraksiyonel kristallenme) ve kısmî ergimenin en önemli ptroloji olaylar olduğunu göstermiştir.

      

      Anahtar Kelimeler: Dölek ve sarıçiçek Plütonları, Petrografi, Mineraloji, Magma Etkileşimleri, Doğu Pontidler, Hibritleşme, Oksijen Fugasitesi