Doktora Tezi Görüntüleme

Öğrenci: Şule TÜDEŞ
Danışman: Doç.Dr. Fikri BULUT
Anabilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: GÜMÜŞHANE KENTİ VE YAKIN ÇEVRESİNİN YERLEŞİME UYGUNLUK AÇISINDAN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Doktora
Kabul Tarihi: 24/9/2001
Sayfa Sayısı: 203
Tez No: 316
Özet:

      Yerleşim alanı seçiminde, kent zeminini oluşturan birimlerin mühendislik jeolojisi özelliklerinin araştırılması ve kayaçların davranışlarının önceden belirlenmesi gerekir. Temel zemin taşıma gücü, kütle dayanımı, eğim durumu, oturma özellikleri ve deprem dalgalarının zeminde oluşturacağı yer ivmelerinin belirlenmesi yapı ve kat adedinin seçiminde planlamaya esas bilgileri oluşturmaktadır.

       Bu çalışmada, Gümüşhane ilinin yerleşim alanını oluşturan birimlerin arazi ve labaratuvar deneyleriyle jeolojik, jeofizik, jeoteknik, topoğrafya, kazılabilirlik, hidrojeolojik (taşkın durumu) ve depremsellik araştırmaları yapılarak; yerleşime uygun alanlar belirlenmiş ve imar planına esas bilgiler elde edilmiştir.

      Gümüşhane yerleşim alanı ve çevresinin 1/10000 ölçekli jeoloji haritası yapılmış ve yaşlıdan gence doğru; Gümüşhane Graniti (Paleozoyik), Zimonköy Formasyonu (Liyas), Berdiga Formasyonu(Malm-Alt Kretase), Kermutdere Formasyonu (Üst Kretase), Alibaba Formasyonu (Eosen), Kaçkar Granitoyidi II (Geç Eosen), Alüvyon ve Yamaç Molozu (Kuvaterner) şeklinde sıralanan litostratigrafi birimleri tanımlanmıştır.

       Ayrışma profillerinden alınan granitik kaya malzemesinin, aglomera ve kireçtaşlarının fizikomekanik özellikleri labaratuvar deneyleriyle ortaya çıkarılmıştır.

       87 istasyonda yapılan ölçüm, gözlem, ve basit arazi deneyleriyle yerleşim alanı kaya kütlelerinin RMR puanları belirlenmiş ve bu kütleler jeomekanik sınıflama sistemine göre sınıflandırılmıştır.

       Kazı ortamının iyi tanımlanması ve uygun kazı makinalarının seçiminin doğru yapılabilmesi için yerleşim alanı kayaçlarının kazılabilirlik derecesi hem sismik kırılma yöntemiyle hem de jeomekanik parametrelerle belirlenmiştir.

       Şehrin tam ortasından geçen Harşit Çayı’nın taşkın frekans analizi Gumbel olasılık dağılımı ile yapılmıştır. Harşit Çayı’nda 10, 30, 50 ve 100 yıllık taşkın debilerinin gelecek 10, 20 ve 50 yılda meydana gelme olasılıkları hesaplanmıştır.

       Şehir, depremsellik açısından değerlendirilerek magnitüd-frekans bağıntısı bulunmuş, Poisson modeli yardımıyla 1900-2000 yılları arasında meydana gelen depremlerin sismik risk değerleri ve geri dönüş periyotları hesaplanmıştır. Deprem senaryosu üretim modeli oluşturularak, inceleme alanını oluşturan birimlerin s dalga hızları yerinde ölçülerek maksimum yatay yer ivme değerleri ve zemin büyütme katsayıları hesaplanmıştır.

       Arazide ölçüm noktalarından elde edilen verilerle çatlaklı kayaçların kütle dayanımları Hoek-Brown ampirik yaklaşımıyla belirlenmiştir.

       Yerleşim alanı birimlerinin taşıma güçlerinin belirlenmesinde sismik kırılma yönteminden yararlanılmıştır.

       Araştırma sonuçları, Coğrafi Bilgi Sistemleri yazılım ve donanımları vasıtasıyla bilgisayar ortamına aktarılarak sorgulama ve analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak Mühendislik Jeolojisi, eğim zonlama ve taşkın haritaları ve bu haritaların çakıştırılmasıyla yerleşime uygunluk haritası ve kent topoğrafyasının tam olarak ortaya çıkarılması amacıyla şehrin üç boyutlu sayısal arazi modeli oluşturulmuştur.

      

      Anahtar Kelimeler:Kent Jeolojisi, Ayrışma, Kütle Dayanımı, Taşıma Gücü, Depremsellik, Taşkın, Kazılabilirlik