Yüksek Lisans Tezi Görüntüleme

Öğrenci: Selami MERDİN
Danışman: Doç. Dr. Basri ERTAŞ
Anabilim Dalı: İnşaat Mühendisliği
Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
Tez Adı: SERBEST JET FIRLATMALI DOLUSAVAKLARDA MİNİMUM DEŞARJLARDA JET FIRLATMASININ SAĞLANMASI VE JET BOYLARININ ARTTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Kabul Tarihi: 1/7/1998
Sayfa Sayısı: 140
Tez No: T954
Özet:

      Dolusavaklar, barajların vazgeçilmez elamanlarıdır. Bu yapılar, barajların emniyet subabı vazifesini görmekte olup barajlar için, hayati önem taşımaktadırlar. Baraj tipi, barajın yapıldığı bölge şartları ve ekonomik faktörler itibariyle geçmişten günümüze kadar çok farklı tipte dolusavaklar projelendirilmiştir.

      Enerji kırıcı yapılar, dolusavakların en son bölümünde yer alan, en önemli elemanlarından birisidir. Bu yapılar, dolusavak iletim kanalı sonunda oldukça yüksek hızlara erişen akışın enerjisini, baraja, dolusavak yapısına, baraj mansabına ve mansab bölgesindeki yerleşim yerlerine zarar vermeyecek şekilde kırıp, akışı sakin hale getirme vazifesini görürler. Bir çok araştırmacılar tarafından oldukça değişik tipleri geliştirilmiştir.

      Bu çalışmaya konu olan serbest jet fırlatmalı (Skı-jump) enerji kırıcılar, eğrisel içbükey bir jet fırlatma ucu aracılığı ile, yüksek hızlara erişen akış havalandırılarak, yapıya zarar vermeyecek bir mesafeye fırlatılır. Buradaki enerji kırınımı, jetin havadaki yayınımı ve zemine veya bir havuza çarpması sonucunda gerçekleşir. Jetin zemine çarptığı bölgelerde oldukça büyük oyulmalar oluşmaktadır.

      Uygulamada, serbest jet fırlatmalı dolusavaklar küçük deşarjlarda (QP < 500 m3/sn) çalışırken, jet fırlatılamamakta ve fırlatma ucu bir düşü havuzu gibi çalışmaktadır. Bunun sonucunda savaklanan su kütlesi olduğu gibi yapının hemen önüne dökülmekte olup, büyük miktarda oyulmalar meydana getirmekte ve bunun sonucunda yapıya zarar vermektedir. Ancak deşarj debisi belli bir değere ulaştıktan sonra jetin fırlaması gerçekleşmektedir. Bu çalışmada normal jet fırlatma ucuna sahip bir dolusavak modeli ile yeni olarak tasarladığımız bir dolusavak tipinin modeli kurularak, ölçüm sonuçları karşılaştırıldı. Sonuç olarak, yeni tasarlanan dolusavak tipi ile, jetin fırlatılmaya başlandığı kritik debi değeri daha düşük değerlere çekilerek, düşük deşarjlarda da jetin fırlatılabildiği gösterildi. Aynı zamanda düşük deşarjlardaki jet boylarının arttırılması sağlandı. Böylelikle yapıya zararlı olan akış durumları önemli ölçüde azaltıldı.

      Bu çalışma dokuz bölümden oluşmaktadır.

      Çalışmanın birinci bölümü olan genel bilgilerde; literatür çalışmaları ile birlikte dolusavakların ve enerji kırıcı yapıların sınıflandırılması yapılarak, proje kriterleri hakkında genel bilgiler verilmiştir.

      İkinci bölüm olan yapılan çalışmalarda; Model tasarımı, inşaatı ve deney ölçüm esasları ve ölçüm noktaları yer almaktadır.

      Üçüncü bölüm olan bulgularda; Deneylerin ölçüm sonuçları ve deneyler sırasında gözlenen akış durumları verilmektedir.

      Dördüncü bölümde, deney sonuçları grafiklerle ifade edilerek, çizilen bu grafiklerin irdelemesi yapılmaktadır.

      Beşinci bölümde, çalışmadan elde edilen genel sonuçlar ifade edilmektedir.

      Altıncı bölümde, yapılan öneriler yer almaktadır.

      Yedinci bölümde ise Kaynaklar yer almaktadır.

      Sekizinci bölümde ekler verilmektedir.

      Dokuzuncu bölümde özgeçmiş sunulmaktadır.

      

Anahtar kelimeler: Dolusavak, Enerji kırıcılar, Jet boyları, fiziki model